Wednesday, March 20, 2013
လက္ပံေတာင္းအစီရင္ခံစာအေပၚ ေ၀ဖန္ခ်က္တခ်ဳိ႔
အေျဖေပးထားေသာ သခ်ၤာတပုဒ္
S
ျပည္ေထာင္စု သမၼတ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္၊ စုံစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္ ၊ သတင္း ထုတ္ျပန္ခ်က္ အမွတ္ (၄/၂၀၁၃)၊ (၂၀၁၃ ခုႏွစ္၊ မတ္လ ၁၁ ရက္)
တုံရြာ ေဒသခံ အမ်ဳိးသမီးတဦးကုိ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က အစီရင္ခံစာႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး ရွင္းလင္းေနစဥ္ (ဓာတ္ပုံ – ေတဇလႈိင္ / ဧရာ၀တီ)
အထက္ပါ သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္ အျပည့္အစုံကို ၁၂- ၃- ၂၀၁၃ ေန႔ထုတ္ သတင္းစာတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ျခင္းကို ဖတ္႐ႈရသည္။ “အျပည့္အစုံ” သည္ ရွည္လ်ားလွ၏။ အခ်ိဳ႕ေနရာမ်ားတြင္ အေၾကာင္းအရာမ်ား “ပြေရာင္း”ၿပီး ထပ္ေနသည္။ လိုလည္း ေတြ႕ရ၏။ ၿခဳံ၍ၾကည့္ေသာအခါ “အေျဖေပးထားေသာ သခၤ်ာတပုဒ္ကို အေျဖမွန္ မရ ရေအာင္ တြက္ထားေသာနည္း” ဟု ျမင္ပါသည္။
မ႑ိဳင္ ၃ ရပ္အား တည့္မတ္ေပးရမည္ ဆိုေသာ စတုတၳမ႑ိဳင္၏ တာ၀န္အရ အထက္ပါ အစီရင္ခံစာကို ေထာက္ျပရပါမည္။
(၁) ေဒသခံ လူထုသည္ ေျမယာသိမ္းမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ ထိုက္သင့္သည့္ ေလ်ာ္ေၾကးေငြ မရရွိသျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ ထိုက္သင့္ေသာ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္း မရရွိျခင္းေၾကင့္ လည္းေကာင္း မေက် မနပ္ျဖစ္ကာ ဆႏၵျပမႈမ်ား စတင္ ျဖစ္ေပၚလာခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
ေျမယာသိမ္းဆည္းရာတြင္ သက္ဆိုင္ရာ ၀န္ထမ္းမ်ားက ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ ရွင္းလင္းျပျခင္း မရွိခဲ့ပါ။ ထို႔ေၾကာင့္ ေဒသခံမ်ားက သီးႏွံအတြက္ ေလ်ာ္ေၾကးသာ ေပးသည္ ထင္ျမင္ယူဆခဲ့ ပါသည္။ ထိုသို႔ ေလ်ာ္ေၾကးေပးရာတြင္လည္း ၀န္ထမ္းအခ်ိဳ႕က ေျပေျပလည္လည္ ေျပာဆိုဆက္ဆံမႈ မရွိျခင္းေၾကာင့္ ျပႆနာ ပိုမိုႀကီးထြားလာပါသည္။ ထိုအေျခအေန တြင္ ေဒသျပင္ပက အဖြဲ႕အစည္းမ်ားကလည္း ေရာက္ရွိလာကာ ဆႏၵျပမႈမ်ား အရွိန္ျမင့္ခဲ့ပါသည္။ EIA, SIA, Transparency…။
(အပိုဒ္ ၉၅ မွ ၉၈ )
အထက္ပါ သုံးသပ္ခ်က္က ထမင္းေရပူလာ လွ်ာလႊဲျခင္း ျဖစ္သည္။ အစိုးရအဖြဲ႕ႏွင့္ မသက္ဆိုင္။ ကုမၸဏီ၌ အျပစ္မရွိ။ ၀န္ထမ္းမ်ား ညံ့ဖ်င္းခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ဟု အျပစ္ပုံခ်၏။ ထို႔ေနာက္ ျပင္ပ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ေရာက္ရွိလာကာ ဟု မိမိတို႔ သက္ဆိုင္ရာ ဘာသာရပ္အလိုက္ သြားေရာက္ထိန္းသိမ္းရေသာ လူမႈေရး အဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို အျပစ္ရွာျပန္သည္။ သေဘာက ေဒသခံလူမ်ားက ဘာမွ် သိပ္နားမလည္ၾက၊ အျပင္မွ လာေရာက္ သူမ်ား လႈံ႔ေဆာ္၍သာ ဤ ကိစၥ ႀကီးထြားရျခင္းဟု ဆိုလိုေပသည္။
ျမန္မာ ေက်းလက္သားမ်ားသည္ မိမိအိမ္၊ မိမိရြာ၊ မိမိလယ္ကို ခ်စ္၏။ အျခားဘယ္မွ် မသြားလို။ မိမိရြာႏွင့္ မိမိသာသနာကို ဖက္တြယ္ရင္း ေသသည္အထိ ေအးခ်မ္းစြာ ေနထိုင္လိုၾကသူမ်ားခ်ည့္ ျဖစ္၏။ ဤ လူမ်ားအား အဓမၼ ေရႊ႕ေျပာင္းေစၿပီး၊ သူတို႔ ကိုးကြယ္ေသာ ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားႏွင့္ ေက်ာင္းမ်ားကိုပါ ခ်ိတ္ပိတ္ၾကျခင္းကို မည္သည့္ရြာသားက ၿပဳံးၿပဳံးႀကီး ၾကည့္ေနႏိုင္ပါမည္ လဲ။ သည္အတြက္ မေက်မနပ္ ျဖစ္ရျခငး္ကို ျပင္ပမွ လာေရာက္ ႏႈိးေဆာ္၍ ျဖစ္ရဟန္ မွတ္ခ်က္ခ်ထား ပုံမွာ “အေျဖ” မရ ရေအာင္ ဆြဲယူထားမွန္း ထင္ရွားသည္။
(၂) သံဃနာယက အဖြဲ႕၀င္ ဆရာေတာ္ႀကီးမ်ားအား ဖူးေမွ်ာ္ေလွ်ာက္ထား ေမးျမန္းခ်က္ အရ …ရဟန္းပ်ိဳမ်ားအား ဆႏၵျပပြဲ/ေဖာ္ထုတ္ပြဲမ်ားတြင္ မပါ၀င္ၾကရန္ ၾသ၀ါဒ ေပးခဲ့ၿပီး အမ်ားစုမွာ လိုက္နာၾကေသာ္လည္း အနည္းစုမွာ ထိန္းသိမ္းရ ခက္ခဲႏိုင္ေၾကာင္း… (အပိုဒ္ ၃၅)
ေသလုေမ်ာပါး အစေတးခံခဲ့ၾကရေသာ ရဟန္းေတာ္မ်ား၏ ႐ုပ္ပုံမ်ားကို နည္းပညာေက်းဇူးျဖင့္ အားလုံး ျမင္ေတြ႕ခဲ့ၾကရၿပီး ၿပီ။ ျငင္း၍ မရ။ ဤတြင္ ကိုယ္လြတ္႐ုံးျခင္းေလာ၊ ေျဖသိမ့္ေပးျခင္းေလာ၊ မေျပာတတ္။ ဆႏၵျပပြဲမွာ မပါ၀င္ဖို႔ ၾသ၀ါဒ ေပးထားေၾကာင္း၊ အနည္းစုက မလိုက္နာ၍ ယခုကဲ့သို႔ ျဖစ္ရေၾကာင္း အေျဖ ထုတ္ထားသည္။
ဤကိစၥႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေမးခြန္း တခုပဲ ေမးခ်င္ပါ၏။ ထိုစကားကို ေျပာေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ားသည္ ျမတ္စြာဘုရား ကိုယ္တိုင္ပင္ ဂဂၤါျမစ္ေရ ခြဲေ၀သုံးစြဲမႈျဖင့္ စစ္ျဖစ္ၾကေသာ တိုင္းျပည္ ႏွစ္ျပည္ ရွိရာသို႔ ကိုယ္တိုင္ၾကြေရာက္ကာ ေျဖရွင္း ေပးခဲ့သည္ကို မဖတ္ဖူးၾကဘူးလား။ (သို႔မဟုတ္) ျမန္မာ့သမိုင္းတြင္ အင္း၀ႏွင့္ ဟံသာ၀တီ စစ္ျဖစ္ရာ၌ လူသူ အသက္ေပါင္း မ်ားစြာ မေသေၾကၾကေစရန္ “ပင္းယ စႀကိဳသူျမတ္” ဆရာေတာ္က ၾကား၀င္ ျဖန္ေျဖေပးခဲ့ေသာ အျဖစ္ကို မသင္ခဲ့ၾကရဘူးလား။
ရဟန္းသံဃာေတာ္မ်ားသည္ ဒကာလူသားမ်ား၏ ရပ္ေရး ရြာေရးတြင္ ေကာင္းရာေကာင္းေၾကာင္း ၀င္ေရာက္ ၫႊန္ၾကားေပး ၾကရေသာထုံးစံရွိရာ ယခု ကိစၥတြင္လည္း မေနသာ၍ ၀င္ပါၾကရျခင္းဟု မျမင္ၾကဘူးလား။ ယခုအတိုင္း ဆိုလွ်င္ မီးေလာင္ဒဏ္ရာရၾကရွာေသာ ရဟန္းအားလုံးကို “အေနမတတ္ အထိုင္မတတ္နဲ႔ ျဖစ္တာ မဆန္းဘူး” ဟုပင္ အျပစ္ပုံခ် ခ်င္ၾကတာလား။
(၃) ျမန္မာ့စီးပြားေရး ဦးပိုင္ လီမိတက္၏ ဆာလဖ်ဴရစ္ အက္စစ္ စက္႐ုံသည္ စက္မႈ၀န္ႀကီးဌာန၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ ရယူထားျခင္း မရွိသည့္ အျပင္… (အပိုဒ္ ၉၄ ၊ ခ …. ၂ )
၀န္ႀကီးဌာနခြင့္ျပဳခ်က္ မရဘဲ စက္႐ုံတည္ျခင္းကို ယခုမွပင္ အမ်ားျပည္သူမ်ား သိၾကရေလၿပီ။ ဤကဲ့သို႔ စက္႐ုံမ်ိဳး ဘယ္ႏွစ္ခု ရွိေနမည္လဲ။ ယခုမွ ခြင့္ျပဳခ်က္ရယူၿပီး ISO လက္မွတ္ ယူသင့္သည္ဟု အႀကံျပဳေလသည္။ ပယ္ဖ်က္ရန္ မေျပာေခ်။ လက္မွတ္ေလးယူလိုက္လွ်င္ ၿပီးတာပဲ ဟု လြယ္လြယ္ပင္ အႀကံျပဳေလ၏။ ဘက္လိုက္မွန္း မသိသာလြန္း ဘူးလား။
(၄) ျမန္မာ့စီးပြားေရး ဦးပိုင္ လီမိတက္ႏွင့္ ၀မ္ေပါင္ကုမၸဏီတို႔ ခ်ဳပ္ဆိုထားေသာ စာခ်ဳပ္ကို ၫွိႏႈိင္းၿပီး ျပန္လည္ ျပင္ဆင္ရန္ လိုအပ္ပါသည္။ (အပိုဒ္ ၉၄၊ (ခ) (၄) )
စာခ်ဳပ္ကို ျပန္လည္ ျပင္ဆင္ႏိုင္သည္ဟု ဆိုလွ်င္ ယခုပင္လွ်င္ တမ်ိဳးျပင္ကာ ဤစီမံကိန္းႀကီးကို ရပ္ၿပီး အျခားတခုခုႏွင့္ အစားထိုးဖို႔ ဘာေၾကာင့္ အႀကံမျပဳႏုိင္သလဲ။
(၅) မွတ္တမ္း မ်ားအရ ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီးအေနႏွင့္ တမိုး တ၀ါစံ ၀ါးေက်ာင္းမ်ိဳးသာ လက္ခံခဲ့ေၾကာင္း၊ အဆိုပါ သိမ္ႏွင့္ ေစတီသည္ ပထမ လယ္တီ ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး တည္ထားသည့္ သာႆနိက အေဆာက္အအံု ျဖစ္ ေၾကာင္း အေထာက္ အထားမေတြ႕ရပါ။ (အပိုဒ္ ၊ ၉၄ ၊ (ဂ) )
ပထမ ဆရာေတာ္ႀကီး လက္ရာ မဟုတ္တာႏွင့္ပဲ ဖ်က္ခ်င္သလို ဖ်က္ႏိုင္သည္လား။ သည္လို ဆိုရင္ျဖင့္ သိဂုတၱရ ကုန္းေတာ္ရွိ ေရႊတိဂံုေစတီႀကီးကို အတူယူၿပီး ၿမိဳ႕နယ္အမ်ားအျပားမွာ တည္ထားၾကေသာ ေစတီေတာ္ေတြကို မူလ လက္ရာ မဟုတ္ဆိုၿပီး ၿဖိဳပစ္လို႔ ရသလား။
(၆) လက္ပံေတာင္း ေတာင္ၾကား ေတာရစႀကၤန္ေက်ာင္း ဟုေခၚေသာ ေျမေနရာႏွင့္ ၎အေပၚရွိ ေစတီ၊ သိမ္၊ ေက်ာင္း စေသာ ဗုဒၶ သာႆနိက အေဆာက္အအံု မ်ားသည္ လက္ပေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္းတြင္ အလယ္ဗဟို၌ တည္ရွိၿပီး သတၱဳသိုက္ တည္ရွိရာ အဓိကေနရာ ျဖစ္ေၾကာင္း …. လက္ရွိ အေနအထားအတိုင္း အျခားသင့္ေတာ္မည့္ ေနရာတခုခု သို႔ ေျပာင္းေရႊ႕ေပးသင့္ေၾကာင္း။ (အပိုဒ္ ၊ ၈၃ (ဂ) )
သည္လိုဆိုလွ်င္ အကယ္၍ ေရႊတိဂံုေစတီႀကီး တည္ရွိရာ သိဂုတၱရေတာင္ေအာက္၌ စိန္တြင္းႀကီးရွိသည္ဟု ႏိုင္ငံျခား ကုမၸဏီမ်ားက လာေရာက္ တူးေဖၚခ်င္လွ်င္ ေရႊတိဂံုေစတီႀကီးကို ေရႊ႕ပစ္ၾကမွာလား။
(၇) လူစုလူေ၀း ခြဲရာတြင္ သံုးစြဲရန္ မည္သည့္ ပစၥည္းကို မဆို ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားက ႀကိဳတင္ စမ္းသပ္သင့္သည္။ လိုအပ္လွ်င္ ႏိုင္ငံတကာ အကူအညီမ်ား ရယူၿပီး ျပည္ပသို႔ ေစလႊတ္၍ ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေစသင့္ ေၾကာင္း အႀကံျပဳ တင္ျပအပ္ပါ သည္။ (အပိုဒ္ ၊ ၉၂ (က) )
ျမန္မာႏိုင္ငံ ရဲတပ္ဖြဲ႔၏ အဓိက႐ုဏ္း ႏွိမ္နင္းမႈ ေလ့က်င့္ျခင္းကို မိမိ အစီအစဥ္ျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ ႏိုင္ငံတကာ အကူအညီ ရယူ၍ လည္းေကာင္း၊ အျမန္ စတင္သင္ၾကားသင့္ ပါေၾကာင္း၊ အဆင့္ျမင့္ ႏိုင္ငံျခား သင္တန္းမ်ားသို႔လည္း ေစလႊတ္ သင္ၾကား ေစသင့္ပါေၾကာင္း။ (အပိုဒ္ ၉၂ (ခ))
ေခတ္မီ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေသာ ဒီမိုကေရစီ ႏိုင္ငံေတာ္သစ္ႀကီး တည္ေဆာက္ေရး အတြက္ ယခု ထက္ေကာင္း ျမတ္ေသာ အႀကံမ်ား မျပဳႏိုင္ၾကေတာ့ဘူးလား။ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ဆႏၵျပသူမ်ားအား ေသလုေမ်ာပါး လုပ္ျခငး္ကုိ အျပစ္မတင္ဘဲ နည္းစနစ္ ထပ္မံသင္ၾကား သင့္ေၾကာင္း အႀကံျပဳခ်က္ကို အံ့ဩ႐ုံမွ တပါး….
အေရးအႀကီးဆုံး တခုသာ ေျပာခ်င္ပါ၏။
ယေန႔ ႏိုင္ငံတကာ က်င့္ထုံးအရ တိုင္းျပည္ တျပည္၏ တိုးတက္မႈကို GDP ေခၚ အသားတင္ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈျဖင့္ တိုင္း တာၾကၾက႐ံုျဖင့္ မလံုေလာက္ေတာ့ပါ။ ျပည္သူလူထု မည္မွ် စိတ္ေပ်ာ္ရႊင္ ေက်နပ္သနည္း ဟူေသာ Happiness ျဖင့္လည္း တိုင္းတာေနၾကပါၿပီ။
ေၾကးနီသည္ လည္းေကာင္း၊ ေဒၚလာသည္ လည္းေကာင္း အေရးၾကီးသလို ျပည္သူလူထု၏ စိတ္ႏွလုံးသာယာ ခ်မ္းေျမ႕မႈဆိုေသာ “တန္ဖိုး”သည္ကား အေရးအၾကီးဆုံးဟု ဆိုလိုျခင္း ျဖစ္သည္။
သို႔ပါ၍ ေတာင္ကို ၿဖိဳရန္သာ မ်က္ေစာင္းထိုးေသာ အိမ္နီးခ်င္း၏ စီးပြားေရး၊ မိမိႏွင့္ ႏိုင္ငံစီးပြား ဆိုေသာ အက်ိဳးမ်ားကို “ေငြေၾကး”ျဖင့္ မတိုင္းတာ ၾကေတာ့ဘဲ တိုင္းသူျပည္သား မ်ား၏ Happiness ကိုသာ ဦးစားေပး စဥ္းစားဆင္ျခင္ ဆုံးျဖတ္ၾကရန္ ေထာက္ျပေရးသားလိုက္ရပါသည္။
......................................................................
စာမ်က္ႏွာ ၇၇ မ်က္ႏွာရွိတဲ့ လက္ပန္ေတာင္းေတာင္အစီရင္ခံစာ အေပၚ ပညာရွင္တစ္ဦးအျမင္ျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္တြင္းအေျခစိုက္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးႏွင့္ ပညာေပးေရး အဖြဲ႔တခုျဖစ္ေသာ Ecodev ကို ပူးတြဲတည္ေထာင္သူတဦး တဦးျဖစ္တဲ့ ပညာရွင္ ဦးဝင္းမ်ိဳးသူရဲ့ အျမင္ ျဖစ္ပါတယ္။
------------------------------
(ပထမပိုုင္း)
မ်က္ၾကည္လႊာထြက္သြားလိုု႔ အေရးေပၚမ်က္စိခဲြစိတ္ထားရတာ ၂၁
ရက္ရိွသြားပါၿပီ။ မ်က္စိအေျခအေနတိုုးတက္လာေပမဲ့ ဆရာဝန္က
အျပည့္အဝအနားယူဖိုု႔၊ မ်က္စိကိုု အလြန္အကၽြံအသံုုးမခ်ဘုုိ႔
ညႊန္ၾကားထားပါတယ္။ ဒီေန႔ေတာ့ ဒါေတြကိုု မလိုုက္နာႏိုုင္ပါဘူး။
လက္ပံေတာင္းေတာင္ အစီရင္ခံစာထြက္လာတယ္ဆိုုလိုု႔ က်န္တဲ့မ်က္စိ တစ္ဖက္နဲ႔
ၾကိဳးစားပမ္းစား ဖတ္ၾကည့္မိပါတယ္။ ဖတ္ၿပီးတဲ့ အခါမွာလည္း ရင္ထဲမွာ
တစ္ဆိုု႔ဆိုု႔ႀကီးခံစားရလိုု႔ ကိုုယ့္ရဲ႕ေဝဖန္သံုုးသပ္ခ်က္ကို
ခ်ေရးမိပါတယ္။
ပထမဆံုုးေျပာရရင္ေတာ့ ကိုုယ့္ရဲ႕ခံစားခ်က္ေတြဟာ တစ္ခုုခုုကိုု
ထိန္ခ်န္ထားသလိုု ခံစားရပါတယ္။ ေျပာသင့္ေျပာထိုုက္တာေတြကိုုမေျ
ထိန္ခ်န္ၿပီး မရုုတ္မလြန္ ေျမြမေသ၊ ဒုုတ္မက်ိဳးေျပာေနသလိုုမ်ိဳးဘဲ
ခံစားရတယ္။ စီမံကိန္းရဲ႕အားနဲခ်က္ေတြကိုု ျပဳျပင္ၿပီး စီမံကိန္းကိုု
ဆက္လုုပ္သင့္တယ္လိုု႔ အၾကံျပဳတာကိုု ဘယ္လိုုမွ ေဝဖန္အျပစ္မေျပာလိုုပါဘူး။
ဒါေပမယ့္ ေအာက္ေဖာ္ျပပါအခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး ပိုုၿပီးတိတိက်က်
သံုုးသပ္ေဆြးေႏြး၊ အၾကံျပဳရင္ေကာင္းမွာဘဲလိုု႔ ထင္မိပါတယ္။
(၁) ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ ဆန္းစစ္သံုုးသပ္ခ်က္ေတြက
သိပ္ၿပီးထူးထူးျခားျခားမပါရွိပါ
အေပါက္ေလးလားဆိုုသလိုုပါဘဲ၊ ေဒသခံျပည္သူေတြနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္
ထိန္းသိမ္းေရးသမားေတြေျပာတဲ့အခ်
တရားဝင္ျဖစ္ေအာင္ေျပာတဲ့သေဘာ ျဖစ္ေနတယ္။ ေကာ္မရွင္ပါ ပညာရွင္ေတြအေနနဲ႔
အကန္႔အသတ္၊ အခက္အခဲေတြ အမ်ားၾကီး ရွိမယ္ဆိုုတာကိုု နားလည္တယ္။ ဒါေပမယ့္
က်ားကိုုက္တဲ့အေပါက္ေလးက ဘယ္ေလာက္နက္လဲ၊ လူေသမွာလားဆိုုတဲ့
အခ်က္ေလးေတြပါေအာင္ ဆန္းစစ္သံုုးသပ္ ေပးႏိုုင္ရင္
ေကာင္းမယ္လိုု႔ထင္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ စီမံကိန္းကိုု ဆက္မလုုပ္ေစလိုုတဲ့
ေဒသခံေတြအေနနဲ႔ ဒီစီမံကိန္းေၾကာင့္၊ ေျမေပၚ ေျမေအာက္ေရညစ္ညမ္းမႈေၾကာင့္
ခ်င္းတြင္းျမစ္ထိခိုုက္ၿပီး၊ မံုုရြာၿမိဳ႕ ၾကီးပါ
ဆိုုးက်ိဳးၾကံဳေတြ႕ရမယ့္ကိစၥေတြ
တနည္းအားျဖင့္ ေရညစ္ညမ္းမႈ ျဖစ္မယ္ဆုုိက ျငင္းစရာမရွိတဲ့ အခ်က္ပါ။
ဒါေပမယ့္ ဒီညစ္ညမ္းမႈဟာ ဘယ္အတိုုင္းအတာအထိျဖစ္မလဲ၊
ျဖစ္ႏိုုင္လဲဆိုုတာကိုု ရွင္းလင္းသံုုးသပ္ဖိုု႔ေကာင္းပါ
အေျခခံကိန္းဂဏန္းအခ်က္အလက္ (Baseline Data) ေတြ မရေသးလိုု႔ ကံေသကံမ
မေျပာႏိုုင္ေသးရင္ေတာင္မွ၊ ျဖစ္ႏိုုင္ေခ်ေတြ ပညာရပ္ပိုုင္းဆိုုင္ရာ
ရႈေဒါင့္ကေန ရွင္းရွင္းလင္းလင္းေျပာျပသင့္ပါ
ဒီအခ်က္ကိုု စိုုးရိမ္ေနသူေတြဘယ္လိုုမွ ေၾကာင့္ၾကကင္းမွာ မဟုုတ္ပါဘူး။
ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာဆန္းစစ္ရာမွာ
ဆိုုးက်ဳိးျဖစ္မျဖစ္ေလ့လာရံုုတင
နဲ႔ ဆံုုးရႈံးနစ္နာႏုုိင္မႈ (Intensity) ႏွစ္ခုုလံုုးကိုုပါၿခံဳၿပီး
သံုုးသပ္ဖိုု႔လိုုပါတယ္။ စာေရးသူအေနနဲ႔ စီမံကိန္းစနစ္တက်မေဆာင္ရြက္ရင္
ေရညစ္ညမ္းမႈရွိႏိုုင္တယ္။
အတိတ္ကာလအိုုင္ဗင္ဟိုုးကုုမၺဏီလ
ေရညစ္ညမ္းမႈေတြရွိခဲ့ဘူးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တရုုတ္ကုုမၺဏီေတြအေနနဲ႔
ပတ္ဝန္းက်င္ကိုု အေလးမထားခဲ့ရင္ ေရညစ္ညမ္းမႈေတြ
ျဖစ္ႏုုိင္တယ္လိုု႔ခန္႔မွန္းခဲ့
စိုုးရိမ္ပူပန္မႈလြန္ကဲေနတယ္လုု
တရုုတ္ကုုမၺဏီေတြရဲ႕လုုပ္ေဆာင္မ
ေလ့လာသံုုးသပ္ ၾကည့္ရင္၊ ပတ္ဝန္းက်င္ကိုု
အေလးထားမႈအားနဲတယ္လိုု႔သံုုးသပ္
ေဒသခံေတြစိုုးရိမ္ပူပန္မႈ လြန္ကဲေနတာကိုု အျပစ္ေျပာလိုု႔မရႏုုိင္ဘူး။
ပညာရပ္ပိုုင္းဆိုုင္ရာ ပိုုမိုုေလ့လာတိက်တဲ့အခ်က္ေတြနဲ
ေဒသခံေတြကိုုရွင္းလင္းသင့္တယ္လိ
ေလ့လာေရးကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ၊ အခက္အခဲေတြေၾကာင့္ ေဒသခံေတြ စိုုးရိမ္မႈကိုု
တိက်တဲ့အေျဖမေပးႏိုုင္ေသးရင္လည္
အတိအလင္းေဖာ္ျပၿပီး၊ ဘယ္လိုုဆန္းစစ္ေလ့လာမႈေတြလုုပ္ဘ
ပိုုၿပီးတိတိ က်က်ေျပာႏုုိင္မယ္ဆိုုတဲ့ ရွင္းလင္းခ်က္ေတြေပးသင့္ပါတယ္။
ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ ဆန္းစစ္တဲ့အခါမွာ
တစ္ရာရာခိုုင္ႏႈန္းၿပီးျပည့္စံု
ေလ့လာဆန္းစစ္တဲ့အခါမွာ အသံုုးျပဳတဲ့ ယူဆခ်က္ေတြနည္းစနစ္ေတြ
တြက္ခ်က္မႈေတြရဲ႕ အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္ေတြကိုု
ၾကိဳတင္ေဖာ္ျပထားဘိုု႔လိုုပါတယ္
ဘယ္အတုုိင္းအတာ အကန္႕အသတ္ေဘာင္အတြင္းမွာဘဲ မွန္ႏိုုင္တဲ့ ရာခိုုင္ႏႈန္း
ဘယ္ေလာက္ရွိတယ္။ အမ်ားလက္ခံႏိုုင္တဲ့ အေနအထား ဘယ္ေလာက္ ရွိတယ္
ၾကိဳတင္ေျပာထားမွ သံုုးသပ္ခ်က္၊ အၾကံျပဳခ်က္ေတြဟာ ပိုုၿပီး ထင္သာ၊
ျမင္သာရွိပါတယ္။ ေကာ္မရွင္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ ေလထုုညစ္ညမ္းမႈကိုု
စစ္ေဆးတိုုင္းတာတဲ့ အခါမွာ ေလထုုထဲဖုုန္မႈန္႔ (TSPM)
မ်ားေနတာကိုုသာေထာက္ျပၿပီး၊ SO2 ပမာဏကေတာ့ ညစ္ညမ္းမႈအဆင့္မရွိဘူးလိုု႔
သံုုးသပ္ထားပါတယ္။ စာေရးသူနားလည္ထားသေလာက္ ေျပာရရင္ ေလထုုညစ္ညမ္းမႈကိုု
ပံုုမွန္ ေရရွည္တိုုင္းတာမႈျပဳလုုပ္မွသာ ေလထုုထဲ အက္စစ္ ပမာဏ
သတ္မွတ္ခ်က္ထက္ မ်ားမမ်ားသိႏိုုင္ပါတယ္။ ေလထုုထဲမွာရွိမယ့္
အက္စစ္ျပင္းအားဟာ စုုိစြတ္တဲ့ရာသီဥတုု၊ အခ်ိန္ကာလမွာ နည္းပါးလ်က္ရွိၿပီး၊
ေျခာက္ေသြ႕တဲ့ရာသီ ေန႔အခ်ိန္ေတြမွာ ပိုုမ်ားျပားတတ္ပါတယ္။
အစီရင္ခံစာထဲမွာ အက္စစ္ပမာဏေတြဟာ ေလထုုထဲမွာ မမ်ားဘူးလိုု႔ဆိုုတ့ဲအခါ
ေခါင္းထဲကိုုအေတြးဝင္လာတာက၊ ေကာ္မရွင္ရဲ႕ ေလ့လာဆန္းစစ္တဲ့နည္းစနစ္နဲ႔
အခ်ိန္ကာလေတြပါပဲ။ ေလထုုအရည္အေသြးစစ္ေဆးဘိုု႔ နမူနာေကာက္ယူတဲ့အခါမွာ
ဘယ္အခ်ိန္ကာလေတြမွာ ေကာက္တာလဲ၊ ဘယ္ေနရာေတြမွာ ဘယ္ႏွစ္ၾကိမ္ေကာက္လဲ၊
ေကာက္ယူတဲ့နမူေတြကေကာ ေဒသတစ္ခုုလံုုးမွာ အက္စစ္ညစ္ညမ္းမႈမရွိဘူးလိုု႔
ေျပာေလာက္ေအာင္ ကိုုယ္စားျပဳႏုုိင္ရဲ႕လား အစရွိသျဖင့္ သိခ်င္လာပါတယ္။
ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ အေသးစိတ္အစီရင္ခံစာမွာေတာ့ ဒီအခ်က္ေတြပါမယ္လိုု႔
ေမ်ွာ္လင့္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျပည္သူလူထုုကိုု အစီရင္ခံတဲ့ အစီရင္ခံစာမွာ
ဒီဆန္းစစ္တဲ့နည္းစနစ္ေတြရဲ႕ Degree of subjectivity တဖတ္သတ္
ကိုုယ္သန္ရာေတြးေကာက္ခ်က္ခ်ယူႏိ
ေလ့လာသံုုးသပ္ထားတယ္ဆုုိတဲ့အခ်က
ထင္ပါတယ္။
ႏို႔မိုု႕လိုုဆိုုရင္ စီမံကိန္းေၾကာင့္ အက္စစ္ဓာတ္မ်ားေၾကာင့္
ေလထုုညစ္ညမ္းမႈမရွိဘူးဆုုိတဲ့ တရားေသေကာက္ခ်က္ေတြ ျဖစ္သြားႏုုိင္ၿပီး၊
အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္တစ္ခ်က္ က်န္သြားႏိုုင္ပါတယ္။ SO2 ဟာေပါ့ပါးၿပီး
ေလတိုုက္အားေပၚမွာ မူတည္ၿပီး မိုုင္ေထာင္ခ်ီေျပးႏိုုင္ပါတယ္။
ေလတိုုက္ရာအရပ္ကိုုလိုုက္ၿပီး အေနာက္ေတာင္ဘက္နဲ႔ အေရွ႕ေျမာက္ေတြဘက္မွာ
SO2 ရဲ႕ ဆိုုးက်ိဳးဒဏ္ကိုု ခံရႏုုိင္ပါတယ္။ ေလနဲ႔ေရမွာ ပါလာတဲ့
အက္စစ္ဓာတ္ေၾကာင့္ ေျမအဆိပ္သင့္မႈ (Soil contamination)
နဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားတာ သိပ္မေတြ႕မိသလိုုပါပဲ။
ေျမအဆိပ္သင့္မႈဟာ စားနပ္ရိကၡာထုုတ္လပ္ေရးနဲ႔ လူအမ်ားအဟာရ ဖံြ႕
ၿဖိဳးေရးနဲ႔က်န္းမာေရးကိစၥေတြမွ
အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္တခ်က္ပါ။
(၂) ပတ္ဝန္းက်င္ဆိုုးက်ိဳးေတြနဲ႔ပတ္
ပိုုမိုုသိရွိနားလည္ႏုုိင္ဘိုု႔
ပိုုမိုုလုုပ္ကိုုင္ဘိုု႔ အၾကံျပဳထားပါတယ္။ တဘက္တည္းမွာဘဲ
ပတ္ဝန္းက်င္ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းေရ
ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေရးဆဲြခ်မွတ္တဲ့ စည္းကမ္းေတြ၊ စီမံခ်က္ေတြကိုု
ဘယ္လိုုလက္ေတြ႕မွာ အမွန္တကယ္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္သြားႏို
ဘယ္လိုုအစီအမံေတြနဲ႔ ၾကီးၾကပ္ကြပ္ကဲ ေစာင့္ၾကည့္မဲ့ ယႏၱယား
(Environmental Monitoring Mechanism) ကိုုထားရွိဘိုု႔လိုုတယ္ ဆိုုတဲ့
အခ်က္ကိုု ေဆြးေႏြးထားတာမေတြ႕ရပါဘူး။ ဥပေဒစိုုးမိုုးေရးေျပာသလိုုပါဘဲ
လႊတ္ေတာ္ေတြက ဘယ္ေလာက္ေကာင္းတဲ့ ဥပေဒေတြ ထုုတ္ျပန္ျပဌာန္းေပမယ့္၊
လက္ေတြ႕တြန္းအားေပးေဆာင္ရြက္မယ္
ယႏၱယားေတြမရွိရင္ အရာမေရာက္ႏုုိင္ပါဘူး။ အထူးသျဖင့္ ျပည္သူလူထုုကိုု
ဒီလိုုေစာင့္ၾကပ္ ၾကည့္ရႈ စီမံခန္႔ခဲြပိုုင္ခြင့္ အခြင့္အာဏာ
တနည္းအားျဖင့္ Community Empowerment မလုုပ္ဘူးဆိုုရင္ ေရရွည္မွာ
လက္ေတြ႕အေကာင္အထည္ေပၚလာမွာ မဟုုတ္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ လူထုုကိုု
ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ ကိစၥရပ္ေတြမွာ အျပဳသေဘာမ်ိဳးေဆာင္
ပိုုမိုုပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လာႏိ
ျပဳစုုပ်ိဳးေထာင္ေပးရင္း၊ သူတိုု႔ကိုုယ္တိုုင္ ဘယ္လိုု တိုုက္ရိုုက္
စီမံခန္႔ခဲြႏုုိင္ခြင့္ လြတ္လပ္စြာျပဳမလဲဆိုုတာ အစီရင္ခံစာမွာ
အေလးေပးေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။ (ဒုုတိယပိုုင္း ဆက္ရန္....)4
အမိမဲ့သားေရနဲငါးပမာျဖစ္ရေသာ လက္ပံေတာင္းေတာင္အစီရင္ခံစာ (ဒုုတိယပိုုင္း)
(၃) လူမႈဆန္းစစ္ခ်က္မွာ ေျမသိမ္းယူမႈေလ်ာ္ေၾကးေပးတာေတြ
ထင္သာျမင္သာမရွိမႈႏွင့္ ကာလေပါက္ေစ်းအတိုုင္း မေပးတာေတြကိုု
ေဒသခံျပည္သူေတြေျပာတဲ့အတိုုင္းပ
အၾကံျပဳခ်က္အေနနဲ႔ ေျမသိမ္းေလ်ာ္ေၾကးေပးဘုုိ႔ရယ္၊
အလုုပ္အကိုုင္အခြင့္အလမ္းေတြ ပိုုမိုုရရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္ဘုု႔ိရယ္၊
အေသးစားနဲ႔ အလတ္စားလုုပ္ငန္း SME ေတြဖံြ႕ ၿဖိဳးေအာင္
ေဆာင္ရြက္ေပးဘိုု႔ရယ္ဆိုုၿပီး အဓိက အၾကံျပဳထားပါတယ္။ မစားရဝခမန္း
ေဒၚလာသန္းေထာင္ခ်ီျမတ္မယ့္ စီးပြားေရးစီမံကိန္းေတြဆိုုရင္
ဘယ္လိုုအက်ိဳးစီးပြားကိုု ခဲြေဝျဖန္႔ျဖဴးေအာင္လုုပ္မယ္ (Benefit Sharing
and Wealth Distribution) ဆိုုတာ တိတိက်က် ေဖာ္ျပသင့္ပါတယ္။
တနည္းအားျဖင့္ စီမံကိန္းေၾကာင့္ရလာမယ့္ Economic Growth ကိုု equity
အလိုု႔ငွာ ဘယ္လိုုေဒသခံျပည္သူလူထုုကိုု distribute ျဖန္႔ေဝမယ္ဆိုုတာ
အေရးၾကီးပါတယ္။ ဒီကေန႔အေျပာမ်ားတဲ့ Corporate Social Responsibility –
CSR ဟာ အေျဖမဟုုတ္ပါဘူး။ အားနည္းခ်က္ေတြရွိပါတယ္။ CSR ဟာအဓိကအားျဖင့္
လူ႕အခြင့္အေရး အရေသာ္လည္းေကာင္း၊ ဥပေဒအရေသာ္လည္းေကာင္း၊ ျပဌာန္းထားတဲ့
ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ စည္းကမ္း၊ လူမႈေရး က်င့္ဝတ္ေတြကိုု
ကုုမၺဏီေတြကလိုုက္နာတဲ့ အဆင့္ဘဲ ရွိပါေသးတယ္။ ေကာ္ပိုုေရးရွင္းေတြ
သဒၵါရင္ သဒၵါသလိုုေပးကမ္းစြန္႔ၾကဲတဲ့ လူမႈေရး ဒါနျပဳမႈေတြရွိေကာင္း
ရွိႏုုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တိုုးပြားလာတဲ့ အက်ိဳးစီးပြားကိုု
ကနဦးအစကတည္းက ဘယ္လိုုလူထုုထဲကိုု ျဖန႔္ျဖဴးေပးမယ္ဆိုုတဲ့
ကတိကဝတ္ျပဳခ်ည္ေႏွာင္ထားမႈေတြမရ
မ်က္စိထဲျမင္ေအာင္ေျပာရရင္
အိမ္ရွင္ခ်မ္းသာလာလုုိ႔ အိမ္ေဖာ္ကိုု သဒၵါတရားအရ ေရႊဆဲြၾကိဳးဆင္ေပးတဲ့
အဆင့္ပဲ ရွိပါတယ္။ တကယ့္ကိုု တာဝန္သိတဲ့ စီးပြားေရး Responsibility
Business ဆုုိတာ လူ႕အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ
ေစာင့္စည္းရမွာေတြကိုု လိုုက္နာရံုုတင္မကဘူး၊ စီပြားေရးလုုပ္ကတည္းကကိုု
ရလာမယ့္ Growth ကိုုဘယ္လိုုျပည္သူထူထုုကိုု တုုိက္ရိုုက္ရရွိေအာင္
ျဖန္႔ျဖဴးမလဲဆိုုတာ စဥ္းစားၿပီး စီမံကိန္းကိုု Design လုုပ္ၿပီး
ေရးဆဲြအေကာင္အထည္ေဖာ္ရပါတယ္။ အစိုုးရကိုု အခြန္ေပးေနရတာပဲ၊
ေဒသခံေတြအလုုပ္ရေနတာပဲ၊ ေငြေတြလွဴေနတာပဲဆိုုတာေတြနဲ႔ မလံုုေလာက္ပါဘူး။
ေငြေတြအျမတ္ထဲကမွ ဘယ္ေလာက္ရာခိုုင္ႏႈန္းနဲ႔ ေဒသဖံြ႕ ၿဖိဳးေရးကိုု
ႏွစ္စဥ္ပံုုမွန္ေထာက္ပံ့မယ္။ အစရွိသျဖင့္ တိတိက်က်
တာဝန္ယူသတ္မွတ္ေဖာ္ျပသင့္ပါတယ္။
ႏိုုင္ငံတကာေငြေရးေၾကးေရးအဖဲြ႕အ
ၿဖိဳးေရး အဖဲြ႕အစည္းေတြ လက္ခံထားတဲ့ လုုပ္ငန္းလမ္းညႊန္ကေတာ့
ေျမသိမ္းယူရတဲ့ ကိစၥေတြမွာ သိမ္းခံရသူေတြ ဘဝရပ္တည္ရွင္သန္ေရးအတြက္
အစီအမံေတြ အတိအက်ပါဝင္သင့္တယ္လိုု႔ မူေဘာင္ခ်မွတ္ထားပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္မိုု႔လိုု႔ ေၾကးနီစီမံကိန္းဟာ အက်ိဳးအျမတ္ေတြတြက္ခ်က္တဲ့
အတိုုင္း ရွိေနမယ္ဆိုုရင္ အျမတ္ရာခိုုင္ႏႈန္းတစ္ခုုကိုု သတ္မွတ္ၿပီး
ေဒသဖံြ႕ ၿဖိဳးေရး ရံပံုုေငြတစ္ရပ္တည္ေထာင္သင့္တယ္
အေလးအနက္ထား အၾကံျပဳသင့္တယ္လုုိ႔ ထင္ျမင္မိပါတယ္။
လူမႈေရး ဆန္းစစ္မႈထဲမွာ
အျငင္းပြားစရာတစ္ခုုက ေရွးေဟာင္းယဥ္ေက်းမႈဆုုိင္ရာ၊ သာသနိကအေဆာက္အဦး
ကိစၥ သုုံုုးသပ္အၾကံျပဳခ်က္ပါပဲ။ လယ္တီဆရာေတာ္ၾကီးဟာ ဝါးတဲေက်ာင္းမွာ
သီတင္းသံုုးစၾကံာၤေလွ်ာက္ ယာယီေနထုုိင္ခဲ့တာပဲျဖစ္တယ္၊ လက္ရွိသာသနိက
အေဆာက္အဦးေတြဟာ ဆရာေတာ္ၾကီးသတင္းသံုုးခဲ့တဲ့ဟာေ
ေျပာင္းေရႊ႕ေဆာက္လုုပ္သင့္တယ္လု
မ်ားစြာအံ့အားသင့္ေစပါတယ္။ လယ္တီဆရာေတာ္ၾကီးဟာ ျမန္မာျပည္မွာ
ဝိပၺသနာတရားျပန္လည္ျပန္႔ပြား၊ ထြန္းကားလာေအာင္
အဓိကေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့သူဆိုုတာ အျငင္းပြားစရာမလိုုတဲ့ သမိုုင္းအခ်က္အလက္ပါ။
မံုုရြာက သံဃာေတာ္ေတြဆိုုသလိုု လက္ပန္းေတာင္းေတာင္ဟာ လယ္တီဆရာေတာ္ၾကီးရဲ႕
ပရိယတိၱနဲ႔ ပဋိပတိၱအလုုပ္ေတြနဲ႔ ေအာင္ေျမစိုုက္ခဲ့တဲ့ေနရာဆိုုရင
စာေရးသူကေတာ့ေရွးေဟာင္းသမိုုင္း
ဝါးတဲနဲ႔ပဲေနေန၊ တုုိက္ေက်ာင္းနဲ႔ပဲေနေန အေရးမၾကီးပါဘူး။
ဗုုဒၶဘာသာဝင္ေတြရဲ႕ အထြတ္အျမတ္ထား အေလးထားရမယ့္ ေနရာတစ္ခုုပါ။
ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္သင့္ပါတယ
ဗုုဒၶေမြးဖြားခဲ့တဲ့ လုုမၺဏီအင္ၾကင္းေတာကိုု ဘာမွ
မူလလက္ရာအေဆာက္အဦးေတြမရွိလိုု႔
ေရႊေၾကာၾကီးရွိတယ္ဆိုုၿပီး ေရႊတူးပစ္မွာလားလုုိ႔ ေမးရမလိုုျဖစ္ေနပါတယ္။
ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ဒီအခ်က္ကိုု အေလးထားၿပီး ပိုုၿပီးျပည့္စံုုတဲ့
ေရွးေဟာင္းသမိုုင္းယဥ္ေက်းမႈဆုု
လက္ရွိအၾကံျပဳခ်က္ကိုု ေပးသင့္တယ္လုုိ႔ ထင္ပါတယ္။
လူမႈေရးဆိုုင္ရာဆန္းစစ္ခ်က္ထဲမွ
စီမံကိန္းေၾကာင့္ ေဒသခံျပည္သူေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးထိခိုုက္မႈနဲ႔ပတ္သတ္တ
ေလ့လာသံုုးသပ္ခ်က္ေတြပါပဲ။ ေဒသခံေတြရဲ႕ေရာဂါဟာ အက္စစ္ဓာတ္ေၾကာင့္ျဖစ္တာ
မဟုုတ္ဘူးလိုု႔က်န္းမာေရးကၽြမ္း
အစီရင္ခံထားပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ဒီခေလးေတြရဲ႕ ေရာဂါဟာ အက္စစ္ဓာတ္ေၾကာင့္
မဟုုတ္ဘူးဆိုုရင္ အျခား Heavy Metal လိုု႔ေခၚတဲ့
သတၱဳေလးေတြေၾကာင့္ျဖစ္ႏုုိင္တဲ့
ရွိတယ္ဆိုုရင္ေကာ ဒါက စီမံကိန္းသတၱဳတူးေဖာ္တာနဲ႔ဆိုုင
ဒါမွမဟုုတ္ ေဒသလူေတြ အရပ္နည္းနဲ႔ ဒုုထၱာခ်က္တဲ့အတြက္ ဆက္စပ္ေနတဲ့
က်န္းမာေရးဆိုုးက်ိဳးျဖစ္ႏုုိင္
ဒီလိုုပိုုၿပီး အေသးစိတ္ေလ့လာမႈရွိမရွိ အစီရင္ခံစာထဲမွာ ေဖာ္ျပမထားပါဘူး။
သတၱဳတြင္းတူးလိုု႔ သတၱဳသန္႔စင္ထုုတ္လုုပ္သယ္ယူ ပိုု႔ေဆာင္
ထိေတြ႔မႈမ်ားလိုု႔ ပါဝင္တဲ့၊ ပါဝင္ႏုုိင္တဲ့ အက္စစ္ဓာတ္ေတြရယ္နဲ႔
သတၱဳေလးေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးဆိုုင္ရာ အႏၱရာယ္ေတြကိုု ေသခ်ာဆန္းစစ္ဘိုု႔
လိုုပါတယ္။ ေကာ္မရွင္က တာဝန္ရွိသူေတြဟာ ေပးထားတဲ့ အခ်ိန္ကာလထဲမွာ Rapid
Health Assessment က်န္းမာေရးေရွာင္တခင္ဆန္းစစ္ျခင
စီမံကိန္းေဒသတြင္းႏွင့္ စီမံကိန္း ျပင္ပေဒသမွာ ရွိတဲ့လူေတြရဲ႕
က်န္းမာေရးကိုု က်ပန္းနမူနာ ေကာက္ယူစစ္ေဆးလိုု႔ ရႏုုိင္ပါတယ္။
ေက်းလက္က်န္းမာေရးဌာနေတြရဲ႕ မွတ္တမ္းေတြကိုု ေကာက္ယူၿပီး၊
ႏိႈင္းယွဥ္ေလ့လာၿပီး ျဖစ္ႏုုိင္ေျခ အက်ိဳးအေၾကာင္းေတြ
သံုုးသပ္ႏုုိင္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အက္စစ္အသံုုးျပဳတဲ့လုုပ္ငန္းေတြ
အသက္ရႈလမ္းေၾကာင္းဆိုုင္ရာ ေရာဂါမ်ား (Acute Respiratory Infectin - ARI)
မ်ားျဖစ္ပြားႏုုိင္ပါတယ္။ ARI ဟာ ၅ ႏွစ္ေအာက္ကေလးေတြမွာ
အေသအေပ်ာက္အမ်ားဆံုုး ျဖစ္ေစတဲ့ ေရာဂါေတြထဲက အေရးႀကီးတဲ့
ေရာဂါမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးမွတ္တမ္းမ်ားအရေရာ၊ ေလွ်ာင္တခင္စစ္ေဆးမႈအရေရာ
ႏိႈင္းယွဥ္ေလ့လာႏိုုင္မယ္လိုု႔ ထင္ပါတယ္။ စီမံကိန္းေဒသနဲ႔
စီမံကိန္းျပင္ပကလူေတြကိုု ႏိႈင္းယွဥ္တဲ့အခါ ဒီလိုုေရာဂါမ်ိဳးေတြ
မ်ားမမ်ား၊ မ်ားေနရင္လည္း စီမံကိန္းနဲ႔ ဆက္စပ္မႈရွိမရွိဆိုုတာ
အစီရင္ခံစာထဲမွာပါတဲ့ ေရတြင္းေတြမွာ မာက်ဴရီဓာတ္မ်ား မမ်ားနဲ႔
စီမံကိန္းေၾကာင့္ျဖစ္ႏုုိင္ေခ်ရ
ေလ့လာဆန္းစစ္္ ဘိုု႔လိုုပါတယ္။ အခိုုင္အမာဆက္စပ္မႈေတြ
သက္ေသမျပႏိုုင္ေသးရင္လည္း ဘယ္လိုုဆက္လက္ေလ့လာသင့္တယ္ဆိုုတ
ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။ ဒီကိစၥရပ္ေတြ ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ေလ့လာမလာဆိုုတာ
မသိရပါဘူး။ ေလ့လာထားရင္လည္း လူထုုသိေအာင္ အစီရင္ခံစာထဲမွာ
ေဖာ္ျပသင့္ပါတယ္။
(၄) အစီရင္ခံစာထဲမွာ စီးပြားေရးဆန္းစစ္ခ်က္ပါပါတယ္။
ဒါဟာစီမံကိန္းကိုု ဆက္လုုပ္သင့္မသင့္ဆိုုတာ စဥ္းစားတဲ့ေနရာမွာ
အေရးပါပါတယ္။ အထက္ပါေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ အခ်က္ေတြကိုု စီးပြားေရး
အက်ိဳးအျမတ္အသာရမႈနဲ႔ ခ်ိန္ထိုုးေလ့လာဘိုု႔လိုုပါတယ္။
အက်ိဳးအျမတ္မ်ားႏုုိင္တယ္။ အက်ိဳးအျမတ္ခဲြတဲ့ေနရာမွာ ျမန္မာဘက္က
အသာစီးရပါတယ္ဆိုုၿပီး ေကာက္ခ်က္ခ်ထားပါတယ္။ ဒီလိုုေဖာ္ျပရာမွာ
စာေရးသူမရွင္းတဲ့အခ်က္က တကယ္အက်ိဳးအျမတ္ရႏုုိင္ မႏိုုင္ကိုုပါပဲ။
အက်ိဳးအျမတ္ခဲြေဝမႈကိုု ရွင္းျပတဲ့ေနရာမွာ ရတဲ့ဝင္ေငြထဲက
တိုုက္ရိုုက္ကုုန္က်စားရိတ္ ၅၄% ကိုု ႏႈတ္ၿပီး၊ က်န္တဲ့ ၄၆ % မွာ အစုိးရက
ဘယ္ေလာက္၊ ဦးပိုုင္ကဘယ္ေလာက္၊ တရုုတ္ကုုမၺဏီက ဘယ္ေလာက္ဆိုုၿပီး
ေယဘူယ်ႏုုိင္ငံေတာ္မွာ အက်ိဳးအျမတ္ပိုုရႈွိတယ္ဆိုုတဲ့ အခ်က္ေပၚေအာင္
အေလးေပးေရးထားပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ သတိခ်ပ္ရမွာက၊
ရရွိတဲ့အက်ိဳးအျမတ္ရာခိုုင္ႏႈန္
တစ္ေဒၚလာျဖစ္ႏုုိင္သလိုု၊ ေဒၚလာ သန္းတစ္ရာလညး္ ျဖစ္ႏုုိင္ပါတယ္။
ရာခိုုင္ႏႈန္း ေဖာ္ျပလိုုက္ရံုုနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္ဆံုုးရႈံးမႈနဲ႔
လူမႈေရးနစ္နာမႈေတြ ေၾကာင့္ေပးဆပ္လိုုက္ရတဲ့ စီးပြားေရးကုုန္က်စရိတ္
(economic cost) ေတြနဲ႔ ႏိႈင္းယွဥ္ၿပီး အက်ိဳးအျမတ္ရွိမရွိကိုု
ေလ့လာခ်င့္ခ်ိန္လုုိ႔ မရဘူးျဖစ္သြားပါတယ္။ ေစ်းထဲမွာ
ကုုန္စိမ္းေရာင္းတဲ့သူဟာ စီးပြားေရးပညာရွင္ေတြသံုုးတဲ့ Net Present Value
တိုု႔ Cost Benefit Ratio တိုု႔ Internal Rate of Return တိုု႔ိုု
မသိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ တစ္ေန႔ေငြသား ဘယ္ေလာက္က်န္မလဲ၊
ေန႔ျပန္တိုုးဘယ္ေလာက္ကိုုက္မလဲ၊
သံုုးက်ပ္တိုုးနဲ႔ ေငြေခ်းရတာထက္ သူ႕စီးပြားေရး ကိုုက္မကိုုက္ကိုု
ခ်င့္ခ်ိန္စဥ္းစားတတ္ပါတယ္။ ဒီလိုုရိုုးရိုုးေလး အေျခခံစဥ္းစားဘုုိ႔ကိုု
ေလ့လာသံုုးသပ္ခ်က္မပါေတာ့ မ်ားစြာပဲ အံၾသမွင္သတ္ရပါတယ္။ ဦးပိုုင္ကရတဲ့
အက်ိဳးအျမတ္ရာခိုုင္ႏႈန္းဟာ ျပည္သူေတြနဲ႔မသက္ဆိုုင္လုုိ႔ ႏုုိင္ငံေတာ္က
ရမယ့္ အက်ိဳးအျမတ္ကိုုပဲ၊ ျပည္သူေတြသြယ္ဝိုုက္အက်ိဳးရွိေစ
မွတ္ယူပါတယ္။ ႏုုိင္ငံေတာ္က ရမယ့္ အက်ိဳးအျမတ္ရာခိုုင္ႏႈန္းထဲမွာ
ဝင္ေငြခြန္အတြက္ ရရွိမယ့္ ရာခိုုင္ႏႈန္းကိုု အဓိကအက်ိဳးအျမတ္အျဖစ္
ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဝင္ေငြခြန္ဆိုုတာ ျမတ္မွရမွာပါ။ မျမတ္ရင္ မရဘူးလိုု႔
မွတ္ယူႏုုိင္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္သိတာမမွားဘူးဆိုုရင္
ဝင္ေငြခြန္တြက္ခ်က္ဘုုိ႔ အတြက္ ေၾကးနီေရာင္းရေငြထဲက
တုုိက္ရိုုက္ကုုန္က်စရိတ္ႏႈတ္ရံ
သြယ္ဝိုုက္ကုုန္က်စရိတ္သိုု႕မဟု
ႏႈတ္ရပါဦးမယ္။
တနည္းအားျဖင့္ ေၾကးနီထြက္ထြက္ မထြက္ထြက္၊
ေစ်းေကာင္းနဲ႔ေရာင္းလိုု႔ ရရ မရရ၊ ကုုန္က်မယ့္ စီမံခန္႔ခဲြစရိတ္ေတြနဲ႔
ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံထားတဲ့ မေရႊ႕မေျပာင္းႏုုိင္တဲ့ ပစၥည္းေတြရဲ႕
ႏွစ္စဥ္တန္ဘိုုးေလ်ာ့-အေလ်ာ့တြက
စရိတ္ေတြႏႈတ္ရဦးမွာျဖစ္တယ္။ ဒီေတာ့ ေၾကးနီစီမံကိန္းကုုန္က်စရိတ္ ၅၄%မွာ
ဒီစရိတ္ေတြ တြက္ခ်က္ၿပီး ပါမပါဆိုုတာ အစီရင္ခံစာမွာ မကဲြျပားပါဘူး။
တကယ္လိုု႔ မပါေသးရင္ ထပ္ၿပီး ႏႈတ္ဘိုု႔လိုုပါတယ္။ ဒီအခါမွာ
ဝင္ေငြခြန္ေဆာင္ရမယ့္ ပမာဏဟာ ပိုုၿပီးနည္းသြားဦးမွာျဖစ္ပါတယ
ဒီမွာထပ္ဆင့္စဥ္းစားရမွာက တရုုတ္ကုုမၺဏီအေနနဲ႔ စီမံကိန္းကုိဆက္လုုပ္ရင္
လူမႈေရး၊ ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ အတြက္ ပိုုမိုုကုုန္က်စရိတ္ေတြရွိလာမွ
ဒီထပ္ေဆာင္းစရိတ္ေတြႏႈတ္လိုုက္လ
ဝင္ေငြခြန္ရဘုုိ႔ထပ္ၿပီးနည္းသြာ
တရုုတ္ကုုမၺဏီအေနနဲ႔လည္း ကုုန္က်တဲ့အတြက္ သူရဲ႕ ရရွိမယ့္
အျမတ္ရာခိုုင္ႏႈန္းဟာ ရင္းႏွီးထားတဲ့ သန္း ၉၀၀
ေက်ာ္နဲ႔ယွဥ္ရင္တြက္ေျခကိုုက္ပါ
ဆက္လုုပ္မယ္ဆိုုရင္ေတာ့ တစ္ခုုခုု မွားေနျပီဆိုုတာ အထင္းၾကီး
သိႏုုိင္ပါတယ္။ အလွည့္အပတ္မ်ိဳးစံုုနဲ႔ ဘယ္လိုုအက်ိဳးအျမတ္ထုုတ္
ဦးမွာလဲဆိုုတဲ့ သံသယေတြၾကီးထြားလာမွာပါ။ ေၾကးနီစီမံကိန္းရဲ႕
စီးပြားေရးတြက္ေခ်ကိုုက္မႈနဲ႔ ပက္သတ္ၿပီး ျပင္းျပင္းထန္ထန္ေဝဖန္ထားတဲ့
ေဆာင္းပါးတစ္ခုုကိုု အင္တာနက္ထဲမွာ ဖတ္ရပါတယ္။ ဒီအခ်က္အလက္ေတြမွန္မမွန္
စာေရးသူ မစစ္ေဆးႏိုုင္ေပမယ့္၊ တင္ျပထားခ်က္ေတြဟာ ယုုတိၱေဗဒက်တယ္ဆုုိတာ
ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒီေတာ့ ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ဒီေဆာင္းပါးပါ ေဝဖန္ခ်က္ေတြကိုု
ရွင္းလင္းတင္ျပႏုုိင္မယ့္ ေလ့လာသံုုးသပ္အၾကံျပဳခ်က္မ်ိဳးျ
စီးပြားေရးအက်ိဳးအျမတ္ဆန္းစစ္တဲ
အေၾကာင္းရာမ်ားေၾကာင့္ ထုုတ္လုုပ္မႈေလ်ာ့ပါးသြားတာ၊
ေစ်းႏႈန္းမွန္းထားသေလာက္မရတာ အစရွိတဲ့ ဆံုုးရႈံးႏုုိင္မႈအႏၱရာယ္ (RISK)
ေတြကိုု ထည့္သြင္းစဥ္းစားမႈ ဘယ္ေလာက္အတုုိင္းအတာအတြင္း
စီးပြားေရးအက်ိုုဳးအျမတ္ရရွိႏို
ထည့္သြင္းတြက္ခ်က္စဥ္းစားသင့္ပါ
တြက္ေရးေတာ့ စက္သူေဌးပဲ ဆိုုသလိုု အျဖစ္မ်ိဳး ေရာက္ေနမွာပါ။ ေကာ္မရွင္မွာ
တာဝန္ရွိသူေတြဟာ ဒီလိုုေလ့လာတာကိုု ေနာက္တဆင့္ Feasibility Study
ျဖစ္ႏုုိင္ေျခဆန္းစစ္မႈေတြလုုပ္
မသိပါဘူး။ ဒါဆိုုရင္ေတာ့ အားနည္းခ်က္ေတြကိုုျပင္ျပီး စီမံကိန္းကိုု
ဆက္လုုပ္သင့္တယ္လိုု႔ အၾကံျပဳတာဟာ ေစာေနမလားလိုု႔ ေတြးစရာေတြေပၚလာပါတယ္။
(၅) အစီရင္ခံစာမွာ
စီမံကိန္းခြင့္ျပဳအေကာင္အထည္ေဖာ
ထင္သာျမင္သာမႈမရွိတာေတြ၊ တာဝန္ယူမႈအားနည္းေနတာေတြ၊
လုုပ္ထံုုးလုုပ္နည္းမက်တာေတြ ေထာက္ျပေဝဖန္ထားပါတယ္။ ဒါေတြက မဆန္းပါဘူး။
အားလံုုးသိျပီးသားအခ်က္ေတြပါပဲ၊
ဝွက္ထားတဲ့အခ်က္ေတြရွိဦးမယ္လို
ဘယ္လိုုေျပာေျပာဒီအားနည္းခ်က္ေတ
ေကာ္မရွင္ကိုု ေက်းဇူးတင္ရပါမယ္။ ဒါေပမယ့္ အျခားဘဝင္မက်တဲ့အခ်က္က
စီမံကိန္းအေကာင္အထည္ေဖာ္တာကိုု ေခတၱဆိုုင္းငံ့ထားဘုုိ႔ အၾကံျပဳတင္ျပထားတာ
မပါလိုု႔ပါပဲ။ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားသလိုု လူမႈေရး၊
ပတ္ဝန္းက်င္ေရးျပဳျပင္စရာေတြလို
ဆက္လက္ေလ့လာစရာေတြလိုုေသးတယ္ဆုု
သေဘာတူညီခ်က္အသစ္နဲ႔ စာခ်ဳပ္ထပ္ခ်ဳပ္ဆိုုၿပီး
စီမံကိန္းအေကာင္အထည္ေဖာ္သင့္ပါတ
ေတြမ်ားေနေသးတဲ့ကာလမွာ စီမံကိန္းကိုု ဇြတ္တိုုးဆက္မလုုပ္ေဆာင္သင့္ပါဘ
ေကာ္မရွင္ပဲ မ်က္စိေမွာက္ေလသလား၊ မ်က္လံုုးတစ္ဘက္နဲ႔ အစီရင္ခံစာဖတ္ရတဲ့
စာေရးသူမွာပဲ မ်က္စိလွ်န္းေလသလား မသိဘူး။ ဒီအခ်က္ေတြပါတာ မေတြ႕ရပါဘူး။
ဒါမွမဟုုတ္လက္ရွိမွာ စီမံကိန္းရပ္ဆိုုင္းထားဘိုု႔ သက္ဆိုုင္ရာက
ညႊန္ၾကားခ်က္ထုုတ္ၿပီးသားလား စာေရးသူမသိပါ။
အထက္က တင္ျပခဲ့တဲ့အခ်က္ ငါးခ်က္ဟာ၊ သာမန္အေတြး၊ သာမန္အသိနဲ႔ပဲ
ႏိႈင္းယွဥ္သံုုးသပ္ႏိုုင္မယ္ထင္
သင္စရာမလိုုပါဘူး။ ဘဲြ႕လြန္ပါရဂူဘဲြ႕ေတြယူစရာမလိုု
ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ၊ အေျခခံအသိပညာ အထိအေတြ႕ရွိယံုုမွ်နဲ႔
အလြယ္တကူစဥ္းစားႏုုိင္မဲ့အခ်က္ေ
ဝက္ေမွးရြာသူ တစ္ေယာက္က ေျပာပါတယ္။ စီမံကိန္းေၾကာင့္ သူ႕တုုိ႔ဘဝေတြ
နစ္နာသြားပါေစ။ ႏိုုင္ငံေတာ္တကယ္ အက်ိဳးရမယ္ဆိုုရင္ ေဒသခံေတြ
ေပးဆပ္ရက်ိဳးနပ္ပါတယ္လိုု႔ ေျပာပါတယ္။ ဒီတင္ျပခ်က္အတြက္ အစီရင္ခံစာ
တိတိက်က်ေရေရရာရာ အေျဖပါမေနပါဘူး။ စာေရးသူဟာ လက္ပံေတာင္းအေရးနဲ႔
ပတ္သက္လုု႔ိေမးလာတဲ့ မီဒီယာမွန္သမွ်၊ အၾကံဥာဏ္ေကာင္းတဲ့ ေဒသခံမည္သူမဆိုု၊
ဒီမိုုကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး
ဒီမိုုကေရစီနည္းက်က် ဥပေဒေဘာင္အတြင္းက ရွင္းလင္းဘိုု႔ အစဥ္အျမဲ
တိုုက္တြန္းခဲ့သူပါ။ စံုုစမ္းေလ့လာသူေတြရဲ႕ သိကၡာသမာဓိ၊ ပညာဥာဏ္
အေတြ႕အၾကံဳနဲ႔ ျပည္သူ႕အက်ိဳးေဆာင္ရြက္လိုုတဲ့စ
သံသယမရွိဘိုု႔ အခ်ိန္တိုုင္းမွာ ေနရာတုုိင္းမွာ ၊
ကိုုယ့္အျမင္ကိုုတင္ျပခဲ့သူပါ။ အျပည့္စံုု Perfect မဟုုတ္ရင္ေတာင္မွ
အေကာင္းဆံုုးေတာ့ျဖစ္မွာ ပါလိုု႔ ေမွ်ာ္လင့္မိပါတယ္။
သိုု႔ေသာ္လည္း
အထက္မွာ တင္ျပခဲ့သလိုု သာမန္အေတြး၊ သာမန္အသိနဲ႔ ေလ့လာသံုုးသပ္တင္ျပရမယ့္
အခ်က္ေတြ အစီရင္ခံစာမွာ မေတြ႕ရေတာ့ မ်ားစြာအားငယ္မိပါတယ္။ ေကာ္မရွင္မွာ
တာဝန္ရွိသူေတြအေနနဲ႔ မသိလိုု႔ မေရးတာမဟုုတ္ဘဲ၊ ၾကိဳတင္ဆံုုးျဖတ္ျပီးသား
အခ်က္ (Pre-defined Judgement) ကိုု အေထာက္အကူျပဳရံုုေလာက္
ပံ့ပိုုးေပးရံုုအတြက္ မရုုတ္မလြန္ေရးေနတာလားလိုု႔
ထင္ေယာင္ထင္မွားျဖစ္လာပါတယ္။ ဆရာဝန္ေတြ လူနာကိုု စမ္းသပ္တဲ့ေနရာမွာ
ျဖစ္ႏုုိင္ေခ်ရွိတာေတြ အားလံုုးကိုု Diagnosis
ဆန္းစစ္ေလ့လာသံုုးသပ္ၾကပါတယ္။ ဒီေတြ႕ရွိခ်က္ေပၚမွာ မူတည္ၿပီးမွသာ
ကုုသမယ့္နည္းလမး္မ်ိဳးစံုုကိုု စဥ္းစားၿပီးမွ လူနာနဲ႔
အသင့္ေတာ္ဆံုုးနည္းလမး္ကိုု လူနာနဲ႔ ညွိႏိႈင္းၿပီး
ဆံုုးျဖတ္ေရြးခ်ယ္တတ္ၾကပါတယ္။ လက္ပံေတာင္းေတာင္ျပသနာမွာ
ေပးလိုုတဲ့ေဆးအတြက္ လူနာကိုု လိုုသေလာက္ေလးစစ္ေဆးသလိုု ျဖစ္ေနလားလိုု႔
စဥ္းစားမိပါတယ္။ လက္ကုုန္ထုုတ္ေလ့လာသံုုးသပ္ထားတ
ဒီလိုုၾကီးမားတဲ့စံုုစမ္းစစ္ေဆး
Review လုုိေခၚတဲ့ အျခားျပင္ပသင့္ေတာ္တဲ့သူေတြ ေဝဖန္သံုုးသပ္ခ်က္ေတြကိုု
ရယူၿပီးမွ အျပီးသတ္ေကာက္ခ်က္ခ် အစီရင္ခံစာျပဳစုုေလ့ရွိၾကပါတယ္။
ဒါမွမဟုုတ္လည္း Public Hearing ျပည္သူ႔ၾကားနာတာကိုု ေဆာင္ရြက္ၿပီးမွ
အျပီးသတ္ေဆာင္ရြက္ေလ့ရွိပါတယ္။ ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ဒီလိုုလုုပ္ဘိုု႔
လုုပ္ငန္းစဥ္ပါမပါ မသိရပါဘူး။ ဒီလိုုမေသမခ်ာရွိေနတဲ့ စီမံကိန္းမွာ
မျပီးမျပည့္စံုုတဲ့ေလ့လာသံုုးသပ
စာေရးသူတိုု႔ ျပည္သူေတြအေနနဲ႔ အမိမဲ့သား၊ ေရနဲငါးလိုုပဲ တကယ့္ကိုု
ခိုုကိုုးရာမဲ့ ျဖစ္ရပါတယ္။ စာေရးသူတိုု႔ အယံုုၾကည္ဆံုုး၊
အေမွ်ာ္လင့္ဆံုုးလူေတြကမွ ေတြ႕ၾကံဳေနရတဲ့ ျပသနာေတြကိုု အတတ္ႏိုုင္ဆံုုး
ကာကြယ္မေဆာင္ရြက္ေပးဘူးဆိုုရင္ ဘယ္သူေတြက အနာဂတ္မွာ ေဆာင္ရြက္ေပးၾကမွာလဲ
။ အေကာင္းျမင္ဝါဒရွိဘိုု႔အျမဲ ၾကိဳးစားသူေတြအေနနဲ႔ေျပာႏုုိင္တ
ေကာ္မရွင္ရဲ႕ ၾကိဳးပမး္မႈဟာ၊ လိုုအပ္ခ်က္ေတြရွိေနေပမယ့္ ျဖစ္ႏုုိင္တာကိုု
အေကာင္းဆံုုးလုုပ္ထားတာပါဆိုုၿပ
ဒီလိုုတင္ျပႏုုိင္တာကကိုု အရံႈးထဲက ၊ အျမတ္ျဖစ္ျပီး၊ အနာဂါတ္မွာ
လိုုအပ္ခ်က္ေတြကိုု ျပဳျပင္ျဖည့္စြက္ၿပီး ေဆာင္ရြက္မယ္ဆိုုရင္
ဒီလိုုရႈပ္ေထြးနက္နဲတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာကိစၥရပ္ေတြအတြက
နည္းေပးလမ္းျပ ရႏုုိင္တယ္ဆိုုျပီး အားတင္းျပံဳးျပရမွာျဖစ္ပါတယ္။
ဒီအစီရင္ခံစာနဲ႔ပတ္သတ္ျပီး၊ ေဒသခံေတြကေတာ့ လံုုးလံုုးေက်နပ္ႏိုုင္မွာ
မဟုုတ္ဘူးဆိုုတာ ကေတာ့ ေသခ်ာပါတယ္။ ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ
ျပသနာကစတဲ့ႏုုိင္ငံေရးအရႈပ္အေထြ
ေျဖရွင္းမလဲဆိုုတာေတာ့ ေငြေရာင္ပိတ္ကားေပၚမွာ ဆက္ၾကည့္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။
အားလံုုးက်န္းမာခ်မ္းသာေဘးဘယာ ကင္းေဝးႏုုိင္ၾကပါေစ။
Sunday, March 17, 2013
၈၈ မို်းဆက္ကို ကိုယ္စားျပုတဲ့ ပါတီေပၚထြက္လာမယ္
BBC-ျမန္မာ
ေနာက္ဆံုး ေရးသားခိ်န္ 18 မတ္လ 2013 - 01:23 GMT၊
၈၈ မို်းဆက္ကို ကိုယ္စားျပုျပီး နိုင္ငံေရးပါတီတခု ဒီနွစ္ထဲ ထြက္ေပၚလာဖို့ ရိွတယ္လို့ ၈၈ မို်းဆက္ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္တဦးက ပထမဆံုးအျကိမ္ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုလိုက္ပါတယ္။
ျပည္ပေရာက္ ျမန္မာေတြအတြက္ ျမန္မာ့နိုင္ငံေရး အေျပာင္းအလဲမွာ ပါဝင္ဖို့နဲ့ ျမန္မာ့အေျပာင္းအလဲေတြအတြက္ အေရးပါတဲ့ နိုင္ငံတခုျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္နိုင္ငံ၊ နိုင္ငံျခားေရးဌာနက မူဝါဒေရးရာ အျကံေပးေတြနဲ့ ေတြ့ဖို့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ေရာက္ေနတဲ့ ကိုေဌးျကြယ္က ဘီဘီစီနဲ့ အင္တာဗူ်းမွာ ေျပာလိုက္တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။
ဆက္စပ္အေျကာင္းအရာမ်ားေဒၚေအာင္ဆန္းစုျကည္ေရြးေကာက္ပဲြနဲ့ လွြတ္ေတာ္ရိွရံုနဲ့ ဒီမိုကေရစီ ရျပီလို့ မေျပာနိုင္ေသးဘူး၊ စစ္မွန္တဲ့ ဒီမိုကေရစီ အေျခက်ေအာင္ အမို်းသား ျပန္လည္ သင့္ျမတ္ေရးနဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္ထြန္းေရးအတြက္ ၈၈ မို်းဆက္ တခုလံုးရဲ့ ရုန္းကန္အား တခုအေနနဲ့ စုစည္းဖို့ လိုေနလို့ နိုင္ငံေရးပါတီတခု အေနနနဲ့ ေပၚထြက္လာဖို့ ရိွတယ္လို့ ကိုေဌးျကြယ္က ရွင္းျပပါတယ္။
နိုင္ငံေရးေျကာင့္ ျပည္ပေရာက္၊ လက္နက္ကိုင္၊ ဒုက0x081ခသည္ျဖစ္ စသျဖင့္ တကဲြတျပား ျဖစ္ကုန္တဲ့ ျပည္ပေရာက္ ျမန္မာေတြအားလံုး မ်က္ေမွာက္ ျမန္မာ့နိုင္ငံေရးထဲ ပါေစခ်င္တာဟာ ၈၈ မို်းဆက္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ့ ပြင့္လင္းလူ့အဖဲြ့အစည္း ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ့ ဆန0x081ဒပါလို့လည္း သူက ေျပာပါတယ္။ဒီလို ျပည္ပေရာက္ ျမန္မာေတြ လာနိုင္ေအာင္၊ ပါနိုင္ေအာင္ အစိုးရကလည္း လုပ္ေဆာင္ေပးဖို့ လိုတယ္လို့လည္း ျဖည့္စြက္ ေျပာပါတယ္။
၈၈ မို်းဆက္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ့ ပြင့္လင္းလူ့အဖဲြ့အစည္းက ေခါင္းေဆာင္တဦးလည္း ျဖစ္တဲ့ ကိုေဌးျကြယ္က အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ ျမို့ေတာ္ ဝါရွင္တန္မွာ ေရာက္ေနတဲ့ ျမန္မာေတြနဲ့ မ်က္ေမွာက္နိုင္ငံေရးေတြကို ေဆြးေနြးတဲ့အခါ လက္ပံေတာင္းေတာင္အေရးကိုလည္း ထည့္သြင္းေဆြးေနြးခဲ့ျကတယ္လို့ သိရပါတယ္။
ျမန္မာဟာ ဘယ္နိုင္ငံေရာက္ေရာက္ ျမန္မာပဲ ျဖစ္တယ္၊ မ်က္ေမွာက္ ျမန္မာ့နိုင္ငံေရး အေျပာင္းအလဲေတြနဲ့စပ္လို့ ျပည္ပေန ျမန္မာေတြ အေနနဲ့ နည္းပညာ၊ ေငြေျကးနဲ့ တတ္ကြ်မ္းထားမႈေတြ ျမန္မာျပည္တြင္းမွာ ျပန္လည္ မွ်ေဝနိုင္ဖို့ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြ ရဖို့ လိုတယ္လို့လည္း ကိုေဌးျကြယ္က ဘီဘီစီကို ေျပာပါတယ္။
...........................................................................................................................
၈၈ မ်ိဳးဆက္ေက်ာင္းသားမ်ားအဖြဲ႕အေနျဖင့္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ အေျခက်ရန္၊
အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး ႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္ထြန္းေစရန္ အတြက္
ႏိုင္ငံေရး ပါတီတခု ထူေထာင္ရန္ မူ၀ါဒရွိေနၿပီး ယခုႏွစ္တြင္ ပါတီဖြဲ႕စည္းရန္
မရွိေသးေၾကာင္း သိရသည္။
၈၈မ်ဳိးဆက္ေက်ာင္းသားမ်ားသည္ ယခုႏွစ္အတြင္းတြင္ အရပ္ဘက္
လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမ်ား အားေကာင္းေစေရးအတြက္သာ ရည္ရြယ္ လုပ္ေဆာင္ေနၿပီး
လာမည့္ႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္းတြင္ ႏုိင္ငံေရးပါတီတခုအျဖစ္
ဖြဲ႕စည္းရန္ရွိသကဲ့သုိ႔ အျခားတဘက္တြင္လည္း အရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္းကို ဆက္လက္
ထားရွိၿပီး ဆက္လက္ ရပ္တည္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ၈၈ မ်ိဳးဆက္ေက်ာင္းသား
ေခါင္ေဆာင္တစ္ဦးျဖစ္သည့္ ကိုမင္းေဇယ်က ေျပာသည္။
“ေသခ်ာတာ ကေတာ့ ၂ လမ္းသြား မယ့္ အေျခခံမူ ႐ွိတယ္။ ေလာေလာဆယ္မွာက လ်ာထားခ်က္ပဲ႐ွိေသးတယ္။ ႏုိင္ငံေရး ပါတီပံုစံ နဲ႔ တစ္ဖက္၊ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္း NGO ပံုစံနဲ႔ တဖက္လုပ္သြားမွာပါ။ အားလံုးက သေဘာတူထား ၿပီးသားပါ” ဟု ၎က ဆိုသည္။
၈၈ မ်ိဳးဆက္ ေက်ာင္းသားမ်ားအဖြဲ႕တြင္ ႏုိင္ငံေရးပါတီထူေထာင္ၿပီး ႏိုင္ငံေရးလုပ္ေဆာင္လုိသူမ်ား ရွိေနၿပီး ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ေက်ာ္လြန္မွ သာ ပါတီထူေထာင္ေရးအတြက္ အစည္းအေ၀းမ်ား ျပဳလုပ္ၿပီး အနာဂတ္လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားဆုံးျဖတ္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ကုိမင္းေဇယ် က ဆက္ေျပာသည္။
၈၈ မ်ိဳးဆက္ေက်ာင္းသားအဖြဲ႕ကို ကိုယ္စားျပဳၿပီး ႏိုုင္ငံေရးပါတီတစ္ခု ယခုႏွစ္ အတြင္း ေပၚထြက္ရန္ရွိေၾကာင္း၊ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုသုိ႔ ေခတၱအလည္အပတ္ေရာက္ရွိေနေသာ ၈၈ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္တဦးျဖစ္သူ ကိုေဌးၾကြယ္က လန္ဒန္ အေျခစုိက္ ဘီဘီစီအသံလႊင့္ဌာန ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းခန္းတြင္ ေျပာဆိုခဲ့သည္။
ျမန္မာႏုိင္ငံေရးတြင္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ၊ လႊတ္ေတာ္ရွိရုံမွ်ျဖင့္ ဒီမိုကေရစီရရွိၿပီဟု မေျပာႏုိင္ေၾကာင္း၊ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာအေျခတည္လာေသာ ျပည္တြင္းႏိုင္ငံေရးအက်ပ္အတည္းမ်ား ေၾကာင့္ လက္နက္ကိုင္ေနၾကေသာ တုိင္းရင္းသားမ်ားႏွင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံသားမ်ား၊ ဒုကၡသည္မ်ား အျဖစ္ ျပည္ပတြင္ ေရာက္ရွိေနၾကသည့္ ျမန္မာႏုိင္ငံသားမ်ား အားလုံး ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား တြင္ ပါ၀င္ေစလိုေသာ ဆႏၵ ၈၈ မ်ိဳးဆက္ ေက်ာင္းသား ေခါင္းေဆာင္မ်ား အားလံုးတြင္ ရွိေနေၾကာင္း၊ ျပည္ပေရာက္ ျမန္မာ့အင္အားစုမ်ား ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈျဖစ္စဥ္တြင္ ပါ၀င္လာေစရန္ အစိုးရအေနျဖင့္ လုပ္ေဆာင္ ေပးရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း ကုိေဌးၾကြယ္က ဆုိသည္။
၈၈ မ်ိဳးဆက္ေက်ာင္းသားအဖြဲ႕က ႏိုင္ငံေရးပါတီ ထူေထာင္ရန္ ဆႏၵရွိေနသည့္အေပၚ ႏုိင္ငံေရး အင္အားစုမ်ားက ႀကိဳဆိုလိုက္ ၾကၿပီး ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္မ်ား ႏုိင္ငံေရးသမားမ်ားအျဖစ္ ဒီမုိကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈျဖစ္စဥ္တြင္ ပါ၀င္ လာမႈက ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးအတြက္ ပိုမိုတိုးတက္ေကာင္းမြန္ေစေသာ အလားအလာမ်ားျဖစ္ေပၚေစမည္ဟု သုံးသပ္မႈ မ်ား ရွိေနသည္။
“က်ေနာ္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ႏွစ္ကုန္ပိုင္းေလာက္ ကတည္းက ေျပာဖူးပါတယ္။
သူတို႔ကို ႏိုင္ငံေရးေလာကထဲ၀င္လာဖို႔။ လူငယ္ေတြ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္လာဖို႔။ NLD ပါတီ ထဲကို ၀င္ခ်င္၀င္၊ မ၀င္ခ်င္လည္း တေလွထဲမစီးႏိုင္တာ ေတာင္ တစ္ခရီး ထဲသြားဖို႔ ေျပာဖူးတယ္။ အခုလို ႏုိင္ငံေရးေလာကထဲကို ထဲထဲ၀င္ လာၾကဖို႔ရွိတာ ႀကိဳဆိုတယ္။ ေကာင္းတယ္လို႔ ယူဆတယ္ ” ဟု အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ နာယက ဟံသာ၀တီဦး၀င္းတင္က ေျပာသည္။
၈၈ မ်ိဳးဆက္ ေက်ာင္းသားအဖြဲ႕အေနျဖင့္ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းအေနျဖင့္ မဟုတ္ဘဲ ႏိုင္ငံေရးပါတီအျဖစ္ ရွင္းရွင္း လင္းလင္း ရပ္တည္မည္ဆုိပါက ပိုမို ေကာင္းမြန္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ျပည္တြင္းတြင္ လူ႔ေဘာင္သစ္ပါတီ ထူေထာင္ရန္ ႀကဳိးစားေနသူ ကိုေဇယ်က ဆိုသည္။
“က်ေနာ္ ေထာင္က ထြက္လာတုန္း သူတို႔နဲ႔ အစည္းအေ၀းေတြ လုပ္ခဲ့ဖူးတယ္။ ဒီႏုိင္ငံေရးပါတီထူေထာင္မယ့္ မူ၀ါဒေတာ့ ႐ွိတယ္လို႔ မသိခဲ့ရဘူး။ အခုလို ႐ွင္း႐ွင္းလင္းလင္း လုပ္တာ ပိုေကာင္းတယ္။ ဒီမိုကေရစီနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးကို တန္ဖိုးထား ေလးစား လိုက္နာရင္ ၿပီးတာပဲ ” ဟု ၎က ဆိုသည္။
၈၈ မ်ိဳးဆက္ ေက်ာင္းသားမ်ားအဖြဲ႔တြင္ ပါတီႏိုင္ငံံေရးဘက္သုိ႔ ကူးေျပာင္းမည့္ သူမ်ားရွိသကဲ့သုိ႔ ႏုိင္ငံေရးမလုပ္ဘဲ အႏုပညာ၊စာေပႏွင့္ လူမႈေရးလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ဆက္လက္ လုပ္ကုိင္ေဆာင္ရြက္လိုသူမ်ား လည္းရွိေနေၾကာင္း၊ ၈၈ မ်ိဳးဆက္ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္တစ္ဦး ျဖစ္သည့္ ကိုမင္းကိုႏိုင္ အေနျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးထက္ စာေပအႏုပညာႏွင့္ အရပ္ဘက္ အဖြဲ႔ အစည္းမ်ား အား ေကာင္းေရး အတြက္ လူမႈေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို လုပ္လိုသည္ဟု မၾကာခဏ ေျပာဆိုေလ့ရွိေၾကာင္း ၈၈ မ်ိဳးဆက္ ေက်ာင္းသား ေခါင္းေဆာင္ တစ္ဦး ျဖစ္သည့္ ကိုစိုးထြန္းက ေျပာသည္။
“တဦးခ်င္း သေဘာထားကိုေတာ့ မေျပာခ်င္ပါဘူး။ က်ေနာ္ အေနနဲ႔ေတာ့ ႏိုင္ငံေရးဘက္ကို လံုး၀ မကူးခ်င္ေသးဘူး။ ေခတ္က ေတာင္းဆိုလာရင္ေတာ့ တမ်ိဳးေပါ့။ က်ေနာ္တို႔က ေက်ာင္းသားဘက္ကေန တက္လာတဲ့သူေတြဆိုေတာ့ သင္ယူစရာ၊ ေလ့လာစရာေတြ ရွိေနေသးတယ္ ” ဟု ကိုစိုးထြန္းက ဆိုသည္။
ေနာက္ဆံုး ေရးသားခိ်န္ 18 မတ္လ 2013 - 01:23 GMT၊
၈၈ မို်းဆက္ကို ကိုယ္စားျပုျပီး နိုင္ငံေရးပါတီတခု ဒီနွစ္ထဲ ထြက္ေပၚလာဖို့ ရိွတယ္လို့ ၈၈ မို်းဆက္ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္တဦးက ပထမဆံုးအျကိမ္ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုလိုက္ပါတယ္။
ျပည္ပေရာက္ ျမန္မာေတြအတြက္ ျမန္မာ့နိုင္ငံေရး အေျပာင္းအလဲမွာ ပါဝင္ဖို့နဲ့ ျမန္မာ့အေျပာင္းအလဲေတြအတြက္ အေရးပါတဲ့ နိုင္ငံတခုျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္နိုင္ငံ၊ နိုင္ငံျခားေရးဌာနက မူဝါဒေရးရာ အျကံေပးေတြနဲ့ ေတြ့ဖို့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ေရာက္ေနတဲ့ ကိုေဌးျကြယ္က ဘီဘီစီနဲ့ အင္တာဗူ်းမွာ ေျပာလိုက္တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။
ဆက္စပ္အေျကာင္းအရာမ်ားေဒၚေအာင္ဆန္းစုျကည္ေရြးေကာက္ပဲြနဲ့ လွြတ္ေတာ္ရိွရံုနဲ့ ဒီမိုကေရစီ ရျပီလို့ မေျပာနိုင္ေသးဘူး၊ စစ္မွန္တဲ့ ဒီမိုကေရစီ အေျခက်ေအာင္ အမို်းသား ျပန္လည္ သင့္ျမတ္ေရးနဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္ထြန္းေရးအတြက္ ၈၈ မို်းဆက္ တခုလံုးရဲ့ ရုန္းကန္အား တခုအေနနဲ့ စုစည္းဖို့ လိုေနလို့ နိုင္ငံေရးပါတီတခု အေနနနဲ့ ေပၚထြက္လာဖို့ ရိွတယ္လို့ ကိုေဌးျကြယ္က ရွင္းျပပါတယ္။
နိုင္ငံေရးေျကာင့္ ျပည္ပေရာက္၊ လက္နက္ကိုင္၊ ဒုက0x081ခသည္ျဖစ္ စသျဖင့္ တကဲြတျပား ျဖစ္ကုန္တဲ့ ျပည္ပေရာက္ ျမန္မာေတြအားလံုး မ်က္ေမွာက္ ျမန္မာ့နိုင္ငံေရးထဲ ပါေစခ်င္တာဟာ ၈၈ မို်းဆက္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ့ ပြင့္လင္းလူ့အဖဲြ့အစည္း ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ့ ဆန0x081ဒပါလို့လည္း သူက ေျပာပါတယ္။ဒီလို ျပည္ပေရာက္ ျမန္မာေတြ လာနိုင္ေအာင္၊ ပါနိုင္ေအာင္ အစိုးရကလည္း လုပ္ေဆာင္ေပးဖို့ လိုတယ္လို့လည္း ျဖည့္စြက္ ေျပာပါတယ္။
၈၈ မို်းဆက္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ့ ပြင့္လင္းလူ့အဖဲြ့အစည္းက ေခါင္းေဆာင္တဦးလည္း ျဖစ္တဲ့ ကိုေဌးျကြယ္က အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ ျမို့ေတာ္ ဝါရွင္တန္မွာ ေရာက္ေနတဲ့ ျမန္မာေတြနဲ့ မ်က္ေမွာက္နိုင္ငံေရးေတြကို ေဆြးေနြးတဲ့အခါ လက္ပံေတာင္းေတာင္အေရးကိုလည္း ထည့္သြင္းေဆြးေနြးခဲ့ျကတယ္လို့ သိရပါတယ္။
ျမန္မာဟာ ဘယ္နိုင္ငံေရာက္ေရာက္ ျမန္မာပဲ ျဖစ္တယ္၊ မ်က္ေမွာက္ ျမန္မာ့နိုင္ငံေရး အေျပာင္းအလဲေတြနဲ့စပ္လို့ ျပည္ပေန ျမန္မာေတြ အေနနဲ့ နည္းပညာ၊ ေငြေျကးနဲ့ တတ္ကြ်မ္းထားမႈေတြ ျမန္မာျပည္တြင္းမွာ ျပန္လည္ မွ်ေဝနိုင္ဖို့ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြ ရဖို့ လိုတယ္လို့လည္း ကိုေဌးျကြယ္က ဘီဘီစီကို ေျပာပါတယ္။
...........................................................................................................................
၈၈ မ်ဳိးဆက္ေက်ာင္းသားမ်ား ႏုိင္ငံေရးပါတီဖြဲ႔မည္
၈၈
မ်ဳိးဆက္ ေက်ာင္းသား ေခါင္းေဆာင္မ်ားျဖစ္ေသာ ကိုျမေအး၊ ကိုၿပံဳးခ်ဳိ၊
ကိုဂ်င္မီ၊ ကိုကိုႀကီး၊ ကိုမင္းကိုႏိုင္၊ ကိုေဌးႂကြယ္ႏွင့္ ကိုအံ့ဘြယ္ေက်ာ္
(ဓာတ္ပံု – ဧရာဝတီ)
“ေသခ်ာတာ ကေတာ့ ၂ လမ္းသြား မယ့္ အေျခခံမူ ႐ွိတယ္။ ေလာေလာဆယ္မွာက လ်ာထားခ်က္ပဲ႐ွိေသးတယ္။ ႏုိင္ငံေရး ပါတီပံုစံ နဲ႔ တစ္ဖက္၊ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္း NGO ပံုစံနဲ႔ တဖက္လုပ္သြားမွာပါ။ အားလံုးက သေဘာတူထား ၿပီးသားပါ” ဟု ၎က ဆိုသည္။
၈၈ မ်ိဳးဆက္ ေက်ာင္းသားမ်ားအဖြဲ႕တြင္ ႏုိင္ငံေရးပါတီထူေထာင္ၿပီး ႏိုင္ငံေရးလုပ္ေဆာင္လုိသူမ်ား ရွိေနၿပီး ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ေက်ာ္လြန္မွ သာ ပါတီထူေထာင္ေရးအတြက္ အစည္းအေ၀းမ်ား ျပဳလုပ္ၿပီး အနာဂတ္လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားဆုံးျဖတ္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ကုိမင္းေဇယ် က ဆက္ေျပာသည္။
၈၈ မ်ိဳးဆက္ေက်ာင္းသားအဖြဲ႕ကို ကိုယ္စားျပဳၿပီး ႏိုုင္ငံေရးပါတီတစ္ခု ယခုႏွစ္ အတြင္း ေပၚထြက္ရန္ရွိေၾကာင္း၊ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုသုိ႔ ေခတၱအလည္အပတ္ေရာက္ရွိေနေသာ ၈၈ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္တဦးျဖစ္သူ ကိုေဌးၾကြယ္က လန္ဒန္ အေျခစုိက္ ဘီဘီစီအသံလႊင့္ဌာန ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းခန္းတြင္ ေျပာဆိုခဲ့သည္။
ျမန္မာႏုိင္ငံေရးတြင္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ၊ လႊတ္ေတာ္ရွိရုံမွ်ျဖင့္ ဒီမိုကေရစီရရွိၿပီဟု မေျပာႏုိင္ေၾကာင္း၊ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာအေျခတည္လာေသာ ျပည္တြင္းႏိုင္ငံေရးအက်ပ္အတည္းမ်ား ေၾကာင့္ လက္နက္ကိုင္ေနၾကေသာ တုိင္းရင္းသားမ်ားႏွင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံသားမ်ား၊ ဒုကၡသည္မ်ား အျဖစ္ ျပည္ပတြင္ ေရာက္ရွိေနၾကသည့္ ျမန္မာႏုိင္ငံသားမ်ား အားလုံး ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား တြင္ ပါ၀င္ေစလိုေသာ ဆႏၵ ၈၈ မ်ိဳးဆက္ ေက်ာင္းသား ေခါင္းေဆာင္မ်ား အားလံုးတြင္ ရွိေနေၾကာင္း၊ ျပည္ပေရာက္ ျမန္မာ့အင္အားစုမ်ား ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈျဖစ္စဥ္တြင္ ပါ၀င္လာေစရန္ အစိုးရအေနျဖင့္ လုပ္ေဆာင္ ေပးရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း ကုိေဌးၾကြယ္က ဆုိသည္။
၈၈ မ်ိဳးဆက္ေက်ာင္းသားအဖြဲ႕က ႏိုင္ငံေရးပါတီ ထူေထာင္ရန္ ဆႏၵရွိေနသည့္အေပၚ ႏုိင္ငံေရး အင္အားစုမ်ားက ႀကိဳဆိုလိုက္ ၾကၿပီး ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္မ်ား ႏုိင္ငံေရးသမားမ်ားအျဖစ္ ဒီမုိကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈျဖစ္စဥ္တြင္ ပါ၀င္ လာမႈက ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးအတြက္ ပိုမိုတိုးတက္ေကာင္းမြန္ေစေသာ အလားအလာမ်ားျဖစ္ေပၚေစမည္ဟု သုံးသပ္မႈ မ်ား ရွိေနသည္။
“က်ေနာ္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ႏွစ္ကုန္ပိုင္းေလာက္ ကတည္းက ေျပာဖူးပါတယ္။
သူတို႔ကို ႏိုင္ငံေရးေလာကထဲ၀င္လာဖို႔။ လူငယ္ေတြ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္လာဖို႔။ NLD ပါတီ ထဲကို ၀င္ခ်င္၀င္၊ မ၀င္ခ်င္လည္း တေလွထဲမစီးႏိုင္တာ ေတာင္ တစ္ခရီး ထဲသြားဖို႔ ေျပာဖူးတယ္။ အခုလို ႏုိင္ငံေရးေလာကထဲကို ထဲထဲ၀င္ လာၾကဖို႔ရွိတာ ႀကိဳဆိုတယ္။ ေကာင္းတယ္လို႔ ယူဆတယ္ ” ဟု အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ နာယက ဟံသာ၀တီဦး၀င္းတင္က ေျပာသည္။
၈၈ မ်ိဳးဆက္ ေက်ာင္းသားအဖြဲ႕အေနျဖင့္ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းအေနျဖင့္ မဟုတ္ဘဲ ႏိုင္ငံေရးပါတီအျဖစ္ ရွင္းရွင္း လင္းလင္း ရပ္တည္မည္ဆုိပါက ပိုမို ေကာင္းမြန္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ျပည္တြင္းတြင္ လူ႔ေဘာင္သစ္ပါတီ ထူေထာင္ရန္ ႀကဳိးစားေနသူ ကိုေဇယ်က ဆိုသည္။
“က်ေနာ္ ေထာင္က ထြက္လာတုန္း သူတို႔နဲ႔ အစည္းအေ၀းေတြ လုပ္ခဲ့ဖူးတယ္။ ဒီႏုိင္ငံေရးပါတီထူေထာင္မယ့္ မူ၀ါဒေတာ့ ႐ွိတယ္လို႔ မသိခဲ့ရဘူး။ အခုလို ႐ွင္း႐ွင္းလင္းလင္း လုပ္တာ ပိုေကာင္းတယ္။ ဒီမိုကေရစီနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးကို တန္ဖိုးထား ေလးစား လိုက္နာရင္ ၿပီးတာပဲ ” ဟု ၎က ဆိုသည္။
၈၈ မ်ိဳးဆက္ ေက်ာင္းသားမ်ားအဖြဲ႔တြင္ ပါတီႏိုင္ငံံေရးဘက္သုိ႔ ကူးေျပာင္းမည့္ သူမ်ားရွိသကဲ့သုိ႔ ႏုိင္ငံေရးမလုပ္ဘဲ အႏုပညာ၊စာေပႏွင့္ လူမႈေရးလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ဆက္လက္ လုပ္ကုိင္ေဆာင္ရြက္လိုသူမ်ား လည္းရွိေနေၾကာင္း၊ ၈၈ မ်ိဳးဆက္ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္တစ္ဦး ျဖစ္သည့္ ကိုမင္းကိုႏိုင္ အေနျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးထက္ စာေပအႏုပညာႏွင့္ အရပ္ဘက္ အဖြဲ႔ အစည္းမ်ား အား ေကာင္းေရး အတြက္ လူမႈေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို လုပ္လိုသည္ဟု မၾကာခဏ ေျပာဆိုေလ့ရွိေၾကာင္း ၈၈ မ်ိဳးဆက္ ေက်ာင္းသား ေခါင္းေဆာင္ တစ္ဦး ျဖစ္သည့္ ကိုစိုးထြန္းက ေျပာသည္။
“တဦးခ်င္း သေဘာထားကိုေတာ့ မေျပာခ်င္ပါဘူး။ က်ေနာ္ အေနနဲ႔ေတာ့ ႏိုင္ငံေရးဘက္ကို လံုး၀ မကူးခ်င္ေသးဘူး။ ေခတ္က ေတာင္းဆိုလာရင္ေတာ့ တမ်ိဳးေပါ့။ က်ေနာ္တို႔က ေက်ာင္းသားဘက္ကေန တက္လာတဲ့သူေတြဆိုေတာ့ သင္ယူစရာ၊ ေလ့လာစရာေတြ ရွိေနေသးတယ္ ” ဟု ကိုစိုးထြန္းက ဆိုသည္။
Thursday, March 14, 2013
ျမန္မာေတြ ျမန္မာျပည္ ဘာေၾကာင့္ မျပန္လဲ
“သမၼတကုိယ္တုိင္ ဖိတ္ေခၚေနတာေတာင္ ခင္ဗ်ားတုိ႔က ဘာေၾကာင့္ ျပန္မလာေသးတာလဲ” ဆုိျပီး သမၼတဦးသိန္းစိန္အဖြဲ႔နဲ႔ ေနာ္ေ၀ခရီးစဥ္အတြင္း လုိက္ပါလာတဲ့ မီဒီယာသမားတဦးက ေတာခုိေက်ာင္းသားေဟာင္းေတြ၊ နုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေဟာင္းေတြ၊ စစ္ေျပးဒုကၡသည္ေတြကို ေမးပါတယ္။
အေမရိကန္ ႏိုင္ငံေရာက္ ေက်ာင္းသား ေခါင္းေဆာင္ေဟာင္း မိုးသီးဇြန္ မႏွစ္က ျမန္မာျပည္ အလည္ခဏျပန္လာစဥ္ (ဓာတ္ပံု – ဧရာဝတီ)
အခ်က္နွစ္ခ်က္ ေတြ႔ပါတယ္။
ပထမတခ်က္က သမၼတက နႈတ္နဲ႔သာ ဖိတ္ေခၚေနျပီး ဥပေဒအရ၊ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းအရ ဘာမွ အဆင္သင့္ျပင္ထားတာ မရွိေသးဘူး။ ဆုိလိုတာကေတာ့ ေအာ္စလုိမွာ လုပ္တဲ့ သမၼတ နဲ႔ ေတြ႔ဆုံပဲြအတြင္း ေတာခုိေက်ာင္းသားေဟာင္းတဦးေမးခဲ့သလုိ လက္နက္ကုိင္အဖြဲ႔မွာ ပါ၀င္ခဲ့သူေတြ၊ မတရားအသင္းအျဖစ္ ေၾကညာခံထားရတဲ့အဖြဲ႔၀င္ေတြ၊ နာမည္ပ်က္ စာရင္းသြင္း ခံထားရသူေတြကိစၥကို အစိုးရက အခုထိ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မလုပ္ေပးေသးဘူးလုိ႔ သူတုိ႔က ေထာက္ျပပါတယ္။
”ဒါေပမယ့္ (သမၼတရံုး၀န္ၾကီး) ဦးစုိးသိန္းက အေျပာသက္သက္ေတာ့ မဟုတ္ေလာက္ဘူးဗ်။ သူေျပာျပီး နွစ္ပတ္ေလာက္အတြင္း က်ေနာ္ ဗီဇာသြားေလွ်ာက္ေတာ့ ၇ ရက္အတြင္း ဗီဇာ ရတယ္ဗ်။ သံရံုးေတြကို သူတုိ႔ ညႊန္ၾကားထားပုံ ရပါတယ္” ဆုိျပီး သမၼတရဲ့ ဥေရာပခရီးစဥ္ျပီးမွ ဗီဇာ သြားေလ်ာက္သူတဦးက ေျပာပါတယ္။
ဒါေပမယ့္ ေနာ္ေ၀းအပါအ၀င္ စကင္ဒီေနဗီးယန္းနုိင္ငံေတြမွာ သံရံုးမရွိေသးတဲ့အတြက္ လန္ဒန္၊ ပဲရစ္၊ ဘာလင္ သုိ႔မဟုတ္ ဘရာဆဲလ္ျဖစ္ျဖစ္ အခ်ိန္ကုန္ခံ သြားေလွ်ာက္ရတယ္လုိ႔ သူကဆုိပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အရင္ကလုိ ေဆြ ၇ ဆက္၊ မ်ဳိး ၇ ဆက္အေၾကာင္း ေဖာင္ျဖည့္ခုိင္းတာကုိလည္း သံရံုးက လုပ္ေနတုန္း၊ ျပည္ထဲေရးဌာနက ခြင့္ျပဳခ်က္ကုိေစာင့္ရမယ္၊ ဘယ္ဌာနကုိ တင္ျပရဦးမယ္ဆုိ တာမ်ဳိးေတြလည္း လုပ္ေနဆဲပဲလုိ႔ သူကေျပာပါတယ္။
ဒီအခက္အခဲက အခ်ိန္ယူျပီး ေစာင့္ႏိုင္ရင္ အဆင္ေျပသြားနုိင္ပါတယ္။ ဒုတိယ အခက္ခဲကမွ တကယ့္ အခက္အခဲလုိ႔ ထင္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိရင္ တတိယနုိင္ငံေရာက္ ျမန္မာေတြ ျမန္မာနုိင္ငံျပန္လည္ဖုိ႔အတြက္ ျမန္မာနုိင္ငံသားမဟုတ္ေတာ့ဘဲ နုိင္ငံျခားသားအျဖစ္ခံယူထားျပီးျဖစ္တယ္ဆုိတဲ့ သက္ေသအေထာက္ထားျပနုိင္ဖို႔ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္လာေနလို႔ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီလုပ္ထုံးလုပ္နည္းကို မသိတဲ့လူ အေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ နုိင္ငံျခားသားအျဖစ္ ခံယူတာဟာ မ်ဳိးခ်စ္စိတ္မရွိသူေတြရဲ့ လုပ္ရပ္ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုရွယ္မီဒီယာ Facebook ေတြေပၚမွာ ေ၀ဖန္ေရးသားေနတာကို ေတြ႔ေနရပါတယ္။ တဆက္တည္းမွာဘဲ ဒုကၡသည္အျဖစ္ တတိယနုိင္ငံေတြဆီ ေရာက္လာသူေတြဟာ တသက္လုံး ဒုကၡသည္အျဖစ္ ဆက္ေနျပီး ဘာအလုပ္မွမလုပ္ပဲ သက္ဆုိင္ရာအစိုးရဆီက လက္ျဖန္႔ ေတာင္းစားေနသလုိ ေ၀ဖန္ေရးသားေနၾကတာကိုလဲ ေတြ႔ေနရပါတယ္။
”အဲဒါေတာ့ အေသအခ်ာ ရွင္းျပဖို႔ လုိမယ္ဗ်။ ေနာ္ေ၀ေရာက္ျမန္မာေတြကုိ သူတုိ႔ အိမ္မျပန္နုိင္မခ်င္း ေနာ္ေ၀အစိုးရက ဆက္လက္ေစာင့္ေရွာက္ေပးထားပါဆုိျပီး ၀န္ၾကီးဦးစုိးသိန္း ကိုယ္တုိင္ ေျပာသြားတာကို ေထာက္ရင္ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရကုိယ္တုိင္က က်ေနာ္တုိ႔ အေျခအေနကုိ အေသအခ်ာ နားလည္ထားပုံမရေသးဘူး” လုိ႔ ေအာ္စလုိ ေဆြးေႏြးပဲြကိုတက္ခဲ့တဲ့ ေတာခုိေက်ာင္းသားေဟာင္းတဦးက ေျပာပါတယ္။
ဆုိလိုတာကေတာ့ တတိယနိင္ငံေတြဆီ ဒုကၡသည္အျဖစ္ေရာက္လာၾကတဲ့ ေသာင္းနဲ႔ခ်ီရွိတဲ့ (အေမရိ ကန္၊ ကေနဒါ၊ ဥေရာပ၊ နယူးဇီလန္နဲ႔ ၾသစေၾတးလ်ရိွ ျမန္မာဒုကၡသည္ အားလုံးေပါင္းရင္ တသိန္း၀န္းက်င္ေလာက္ရွိမယ္) ဒီပုဂၢဳိလ္ေတြဟာ တတိယ နုိင္ငံမထြက္ခင္ ထုိင္းနယ္စပ္ က ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာေနျပီး ကုလသမဂၢအေထာက္အပံ့နဲ ႔ေနခဲ့ၾကတာမွန္ေပမမယ့္ တတိယ နုိင္ငံေရာက္ ျပီးခ်ိန္မွာေတာ့ အဲဒီလုိမဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။
သက္ဆုိင္ရာနုိင္ငံအလုိက္ ဒုကၡသည္လက္ခံေရး အစီအစဥ္ေတြ အနည္းအက်ဥ္း ကြဲျပားေပမယ့္ အၾကမ္းအားျဖင့္က ပထမ တနွစ္ နွစ္နွစ္ေလာက္ကိုပဲ အစိုးရက ေထာက္ပံ့ေၾကးေပးပါတယ္။ အဲဒီ တနွစ္ နွစ္နွစ္အတြင္း သက္ဆုိင္ရာနုိင္ငံရဲ့ ဘာသာစကားကုိ တတ္ေအာင္သင္၊ နွစ္နွစ္ျပည့္တာနဲ႔ အလုပ္ထဲ ၀င္နုိင္ေအာင္ ေမာင္းသြင္းျပီး ေနာက္ထပ္ ဘာမွမေပးေတာ့ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ တတိယနုိင္ငံေရာက္ျပီးသူတုိင္း နွစ္နွစ္ေလာက္ပဲ ဒုကၡသည္ဆက္ျဖစ္ျပီး အဲဒီနွစ္နွစ္ေက်ာ္တာနဲ႔ သာမန္နုိ္င္ငံသားတဦးလုိ ကုိယ္အလုပ္ ကုိယ္လုပ္ ကုိယ့္ထမင္း ကုိယ္ရွာစားရတဲ့ သေဘာပါ။
သူတုိ႔လုပ္ရတဲ့အလုပ္ဆုိတာကလည္း ထုိင္းနုိင္ငံေရာက္ ျမန္မာအလုပ္သမားေတြ လုပ္ရတဲ့အလုပ္နဲ႔ သိပ္မကြာပါဘူး။ သန္႔ရွင္းေရး၊ ဘိုးဘြားရိပ္သာကူညီေရး၊ မူၾကိဳကေလးထိန္းေရးအပါအ၀င္ တကယ့္ေအာက္ေျခသိမ္း အလုပ္ေတြလုပ္ျပီး ပင္ပင္ပန္းပန္းနဲ႔ ဘ၀ကုိ ရုန္းကန္ေနတာ ေတြ႔ေနရပါတယ္။ ဒါေတြကုိ အမ်ား ျပည္သူသိေအာင္ ဒီပုဂၢိဳလ္ေတြက သိပ္ထုတ္မေျပာခ်င္တဲ့အတြက္ အခုလုိ အထင္လြဲမႈေတြ၊ တတိယ နုိင္ငံမွာေနျပီး လက္ျဖန္႔ေတာင္းစားေနသူေတြအျဖစ္ ဆုိရွယ္မီဒီယာေပၚ ေ၀ဖန္ခံေနရတာပါ။
အဲ…ေရွ့မွာေျပာခဲ့တဲ့အတုိင္း ဒီလူေတြဟာ ထုိင္းနယ္စပ္ရွိ ဒုကၡသည္စခန္းေတြကေန ထြက္လာသူေတြ ဆုိမွေတာ့ သူတုိ႔မွာ ျမန္မာနုိင္ငံက နုိင္ငံကူးလက္မွတ္ ဘယ္ပါပါ့မလဲ။ ဒုကၡသည္ဆုိတဲ့ စာတန္းကပ္ျပီး ထြက္လာရတဲ့ဘ၀ဆုိေတာ့ တတိယနုိင္ငံေတြဆီေရာက္တဲ့အခါမွာ သက္ဆုိင္ရာနုိင္ငံရဲ့ ခရီးသြားခြင့္လက္မွတ္၊ ေနထုိင္ခြင့္လက္မွတ္ေတြ လုပ္ရပါတယ္။
အဲဒီ ခရီးသြားလက္မွတ္မွာ ဘာေရးထားသလဲဆုိေတာ့ Except Myanmar လုိ႔ အထင္အရွား ေရးထားပါတယ္။ ျမန္မာနုိင္ငံမွအပ တကမၻာလုံးၾကိဳက္တဲ့ေနရာသြားလုိ႔ရတယ္၊ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာျပည္ မပါပါ။ ဒီလက္မွတ္နဲ႔ ကမၻာပတ္ ေနၾကတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြဟာ အခု ျမန္မာနုိင္ငံမွာ နုိင္ငံေရးအေျပာင္းအလဲျဖစ္ျပီ၊ ျပန္လာနုိင္ျပီလုိ႔ ဖိတ္ေခၚလုိက္တဲ့အခါ Except Myanmar စာအုပ္ၾကီးနဲ႔ ေနရအခက္၊ ျပန္ရအခက္ ျဖစ္ေနပါေတာ့တယ္။
ဒီေတာ့ Except Myanmar စာအုပ္အစား သက္ဆုိင္ရာနုိင္ငံရဲ့ နုိင္ငံသားအျဖစ္ ေလွ်ာက္ထားၾကရပါတယ္။ နုိင္ငံျခားသားျဖစ္မွ ျမန္မာသံရံုးက ဗီဇာထုတ္ေပးသလုိ သက္ဆုိင္ရာနုိင္ငံကလည္း သူ႔နုိင္ငံသား ျဖစ္ျပီးမွ ျမန္မာနုိင္ငံဆီ ခရီးသြားခြင့္ျပဳပါတယ္။ ဒီလုိ နုိင္ငံသားျဖစ္ဖုိ႔ ေလွ်ာက္ထားတဲ့ေနရာမွာလည္း တနုိင္ငံနဲ႔ တနုိင္ငံ ဥပေဒေတြ၊ အခ်ိန္ကာလေတြ မတူျပန္ဘူး။ တခ်ိဳ႕နုိင္ငံေတြက သူ႔နုိင္ငံမွာ နွစ္နွစ္ဆက္ တုိက္ေနျပီးရင္၊ သူတုိ႔နုိင္ငံရဲ့ ဘာသာစကားကိုလည္း သတ္မွတ္ခ်က္ စံခ်ိန္နဲ႔အညီေျပာတတ္ရင္ ေလွ်ာက္ခြင့္ရေပမယ့္ တခ်ဳိ႕နုိင္ငံေတြက ၇ နွစ္ေနျပီးမွ ေလွ်ာက္ခြင့္ရွိပါတယ္။ အဲဒီလုိ ေလွ်ာက္ထားတဲ့ကာလ၊ စိစစ္တဲ့ကာလကလည္း တနွစ္ေလာက္ထပ္ ၾကာျပန္ပါတယ္။
ဒီလုိနဲ႔ သမၼတ ကုိယ္တုိင္ ဖိတ္ေခၚခ်ိန္မွာေတာင္ ဒီပုဂၢိဳလ္ေတြက ေမာင္ၾကီးမျပန္နုိင္ျဖစ္ေနၾကတယ္ ဆုိပါေတာ့။
ဒီေနရာမွာ ေမးစရာရွိတာကေတာ့ ”နုိင္ငံျခားသားအျဖစ္ မခံယူပဲ၊ အဲဒီနုိင္ငံေတြဆီက ဘာမွမယူပဲနဲ႔ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂၅ နွစ္က ေက်ာင္းသားဘ၀တုန္းက အိမ္ကေန စထြက္သြားစဥ္ကလုိ လက္ခ်ည္းဗလာနဲ႔ အျပီး ျပန္လာလုိ႔မရဘူးလား”ဆုိတဲ့ ေမးခြန္းပါ။
တကယ္ေတာ့ ျပန္လာဖုိ႔ ဖိတ္ေခၚေနတာဟာ သမၼတနဲ႔ ၀န္ၾကီးအဖြဲ႔တင္မကပါဘူး။ မင္းကိုနုိင္တုိ႔ ၈၈ အဖြဲ႔ကလည္း အျပင္က ရဲေဘာ္ေတြျပန္လာျပီး တတ္နုိင္တဲ့ဖက္က ၀ုိင္းကူၾကပါလုိ႔ ဖိတ္ေခၚခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီလုိ ဖိတ္ေခၚတဲ့အခါ ”ကေလးေတြရဲ့ ပညာေရးကိစၥ ရွိေသးတယ္ေလ” လုိ႔ သူ႔ရဲ့ ရဲေဘာ္ေဟာင္းေတြက ေျဖၾကတယ္လို႔ မင္းကုိနုိင္က ေအာ္စလုိေတြ႔ဆုံပဲြ အ တြင္းေျပာျပခဲ့ပါတယ္။
ဆုိလုိတာကေတာ့ အခ်ိန္ကာလ ၂၅ နွစ္ၾကာျပီးတဲ့အခါ ရာစုနွစ္ရဲ့ ၄ ပုံ ၁ ပုံကို နယ္စပ္နဲ႔ တတိယနုိင္ငံ ေတြမွာ ေနထုိင္ျဖတ္သန္းျပီးတဲ့အခါ အသက္ေတြကလည္း ၄၀ ေက်ာ္ ၅၀ နီးပါးျဖစ္သြားတဲ့အခါ သူတုိရဲ့ စဥ္းစားပုံေတြဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂၅ နွစ္ ေက်ာင္းသားအရြယ္က စဥ္းစားပုံနဲ႔ မတူေတာ့တဲ့ သေဘာပါ။ တနည္းအားျဖင့္ေျပာမယ္ဆုိရင္ေတာ့ အသက္ၾကီးသြားတဲ့လူေတြဟာ လူငယ္ဘ၀ကလုိ သိပ္မစြန္႔ စားရဲေတာ့ဘူးလုိ႔ အဓိပၸါယ္ယူနုိင္ပါတယ္။
”က်ေနာ္ကေတာ့ အဲဒီလုိ အျပီးစြန္႔ျပီး မျပန္ရဲေသးဘူးဗ်။ ဥပေဒအရလည္း ဘာမွ အာမခံခ်က္မရွိေသး၊ အေျပာင္းအလဲဆုိတာကလည္း ဘာမွ မေသခ်ာေသးဆုိေတာ့ အခ်ိန္မေရြး အဖမ္းခံရနုိင္တယ္။ ဒီေတာ့ ေလာေလာဆယ္မွာ သြားလုိက္ လာလုိက္ပဲ ေကာင္းပါတယ္ဗ်ာ” လို႔ နုိင္ငံျခားသားခံယူျပီးမွ ဗီဇာသြားေလွ်ာက္တဲ့ပုဂၢိဳလ္က ေျပာပါတယ္။
အေဝးေရာက္ ျမန္မာ အမ်ားစုက ဒီပုဂၢိဳလ္လုိပဲ စဥ္းစားေနၾကသလား။ ဒါမွမဟုတ္ အျပီး စြန္႔ျပီး ျပန္မယ့္လူေတြေကာ ရွိမလား။ ေနာက္တခါ ဒီဒုကၡသည္တသိန္း၀န္းက်င္ျပန္ေရး မျပန္ေရးကိစၥက ဦးသိန္းစိန္အစိုးရက ျပသခ်င္ေနတဲ့ အေျပာင္းအလဲဆုိတာအတြက္ အမ်ဳိးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး လုပ္ငန္းစဥ္ဆုိတာအတြက္ ဘယ္ေလာက္ အေရးပါေနလုိ႔လဲ။
ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ အေမရိကန္နုိင္ငံျပီးရင္ ျမန္မာဒုကၡသည္ အမ်ားဆုံးလက္ခံထားတဲ့ နယူးဇီ္လန္နဲ႔ ၾသစေၾတးလ်က ျမန္မာမိသားစုေတြနဲ႔ ေတြ႔ရင္ အထက္ပါ အခက္အခဲ အတားအဆီးေတြ၊ မယုံသကၤာမႈေတြအတြက္ သမၼတနဲ႔၀န္ၾကီးအဖြဲ႔က တစုံတရာ ထည့္သြင္း စဥ္းစားေပးနုိင္လိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္မိပါတယ္။
Tuesday, March 12, 2013
ကုိဖုန္းေမာ္အတြက္ ဘာလုပ္ေပးၾကမလဲ
မတ္လ ၁၃ ရက္ေန႔ဟာ စက္မႈတကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသား ကိုဖုန္းေမာ္ က်ဆုံးျခင္း ၂၅ နွစ္ျပည့္ေန႔၊ တနည္းအားျဖင့္ ေျပာမယ္ဆုိရင္ေတာ့ ဒီေန႔လူေျပာမ်ားေနတဲ့ အေျပာင္းအလဲဆုိတာ ေတြကို ျဖစ္ေပၚေစဖို႔ ေက်ာင္းသားလူငယ္ေတြ စတင္ႀကိဳးပမ္းခဲ့တဲဲ့ေန႔၊ ၈ ေလးလုံး အေရးေတာ္ပုံကုိ စတင္ ေမြးဖြားေပးခဲ့တဲ့ေန႔ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီေန႔ကုိ ျမန္မာနုိင္ငံ လူ႔အခြင့္ေရးေန႔အျဖစ္ ဒီမုိကေရစီ အင္အားစုေတြက သတ္မွတ္ထားၾကျပီး ကုိဖုန္းေမာ္ကိုလည္း ၈ ေလးလုံး အေရးေတာ္ပုံအတြင္း က်ဆုံးသြားတဲ့ လူေပါင္း ၃၀၀၀ ေက်ာ္ထဲက ပထမဆုံး သူရဲေကာင္းတဦးအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳထားၾကပါတယ္။
ဒါေပမယ့္ ကိုဖုန္းေမာ္ ဘာေၾကာင့္ က်ဆုံးခဲ့ရတာလဲ။ ဒီက်ဆုံးမႈအတြက္ ဘယ္သူ႔မွာ တာ၀န္ရွိသလဲ။ ဒီကိစၥကုိ အမွန္တုိင္းသိရေအာင္ စုံစမ္းေဖာ္ထုတ္ေပးဖုိ႔ စက္မႈတကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားေတြရဲ့ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂၅ နွစ္က ေတာင္းဆုိခ်က္ဟာ အခု ဘယ္ေလာက္အထိ ခရီးေရာက္ေနျပီလဲ။
”အခုထိ ဘာမွမရေသးဘူးလုိ႔ ေျပာရမွာပဲ။ ဖုန္းေမာ္အပါအ၀င္ ေက်ာင္းသား လႈပ္ရွားမႈေတြအတြင္း ထိခိုက္ နစ္နာခဲ့ရသူေတြအတြက္ တရားမွ်တမႈျဖစ္ေစဖုိ႔၊ အမွန္တရား ေပၚေပါက္ေစဖို႔ စစ္မွန္တဲ့ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္မႈေတြ ဘာမွမရွိခဲ့ေသးဘူး” လုိ႔ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂၅ နွစ္က ကုိဖုန္းေမာ္နဲ႔အတူ စက္မႈတကၠသုိလ္ေက်ာင္း တက္ခဲ့သူ ABSDF (ျမန္မာနုိင္ငံ လုံးဆုိင္ရာ ေက်ာင္းသားမ်ား ဒီမုိကရက္တစ္တပ္ဦး) ဒု ဥကၠဌ ကုိမ်ဳိး၀င္းက ေျပာပါတယ္။
၁၉၈၈ ခုနွစ္ မတ္လ ၁၃ ရက္ေန႔မွာ စက္မႈတကၠသိုလ္ကေန စတင္ခဲ့တဲ့ မဆလ (ျမန္မာ့ဆုိရွယ္လစ္ လမ္းစဥ္ပါတီ) အစိုးရ ဆန္႔က်င္ေရး ဆႏၵျပပဲြေတြဟာ တျခားေက်ာင္းေတြဆီကုိပါ ကူးစက္ျပန္႔နွံ႔သြားခဲ့ျပီး ၁၆ ရက္ေန႔မွာေတာ့ ေက်ာင္းသားေတြ ဒါဇင္နဲ႔ခ်ီ က်ဆုံးခဲ့ရတဲ့ တံတားနီအေရးခင္း ျဖစ္ေပၚခဲ့ပါတယ္။ ကိုဖုန္းေမာ္က်ဆုံးတာဟာ လုံၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႔ရဲ႕ ေသနတ္က်ည္ဆံေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ အရပ္သားနဲ႔ေက်ာင္းသား ရန္ျဖစ္ရာကေနရတဲ့ ဒဏ္ရာေၾကာင့္ျဖစ္တယ္လို႔ အစိုးရက ေၾကညာလုိက္ရာကေန ေက်ာင္းသားထု တရပ္လုံး မခံမရပ္နုိင္ျဖစ္ၿပီး အခုလုိ အုံႂကြမႈျဖစ္ေပၚလာတာပါ။
တံတားနီ အေရးအခင္းဟာ တနုိင္ငံလုံးက တကၠသိုလ္ေက်ာင္းေတြဆီ ျပန္႔နွံ႔သြားတဲ့အတြက္ ေက်ာင္းသားေတြကို လူစုခဲြနုိင္ဖို႔ တကၠသိုလ္ေတြ အားလုံးကုိ အစုိးရက ပိတ္ပစ္လုိက္ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ကုိမ်ဳိး၀င္း အပါအ၀င္ ေက်ာင္းသားအားလုံး ကုိယ့္ေဒသ အသီးသီးဆီ ျပန္လာခဲ့ရပါတယ္။ တခါ ဇြန္လမွာ ေက်ာင္း ျပန္ဖြင့္ေတာ့ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ ဆႏၵျပပဲြက တကၠသိုလ္ ေက်ာင္း၀င္းကုိ ေက်ာ္ျပီး ရန္ကုန္ျမိဳ႕လယ္အထိ ေရာက္လာခဲ့ပါတယ္။ တကၠသိုလ္ေတြကို တခါ ထပ္ပိတ္လုိက္ျပန္ပါတယ္။
ဒီလုိနဲ႔ ေက်ာင္းသားေတြ စတင္လုိက္တဲ့ ဆႏၵျပပဲြေတြဟာ တနုိင္ငံလုံးက ေက်းလက္ေဒသအထိ ျပန္႔နွံ႔ သြားျပီး ၈ ေလးလုံးအျဖစ္ သမုိင္းတြင္ခဲ့တဲ့ လူထုအံုႂကြမႈၾကီး ျဖစ္ေပၚလာခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ အုံႂကြမႈကို စစ္တပ္က ပစ္ခတ္ ၿဖိဳခြင္းတဲ့အတြက္ ေထာင္နဲ႔ခ်ီရွိတဲ့ ေက်ာင္းသားလူငယ္ေတြ လက္နက္ကုိင္ ေတာ္လွန္ေရးအတြက္ ေတာခုိခဲ့ၾကတာ အခုဆုိရင္ ရာစုနွစ္တခုရဲ႕ ၄ ပုံ ၁ ပုံ ရွိလာခဲ့ပါျပီ။ သူတုိ႔ရဲ့ လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဖက္ တျခားေက်ာင္းသား အေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ ၁၉၈၉ ကတည္းက စစ္ေထာက္လွမ္းေရးရဲ႕ ဖမ္းဆီးျခင္းကို ခံလုိက္ရျပီး နွစ္ရွည္ေထာင္ဒဏ္ ခ်ခံလုိက္ရတာ မနွစ္ ဒီအခ်ိန္ကမွ ေထာင္ကေန ျပန္လြတ္လာၾကပါတယ္။
အမွန္တရားေဖာ္ထုတ္ရင္ ေနာက္ျပန္ဆုတ္သြားမလား
ABSDF အဖြဲ႔ကုိယ္တုိင္ ရန္ကုန္အထိသြားၿပီး လက္ရွိအစုိးရ တာ၀န္ရွိသူေတြနဲ ႔ေဆြးေႏြးေနခ်ိန္ မင္းကုိနုိင္ အပါအ၀င္ အက်ဥ္းေထာင္ အသီးသီးကေန လြတ္လာတဲ့ ၈၈ မ်ဳိးဆက္ ေက်ာင္းသားေတြက လက္ရွိအစိုးရနဲ႔ တုိင္တုိင္ပင္ပင္ ေဆာင္ရြက္ေနခ်ိန္၊ ေနာက္တခါ ၈ ေလးလုံး အေရးေတာ္ပုံ အျပီးမွာ ေပၚေပါက္လာတဲ့ အမ်ဳိးသားဒီမုိကေရစီ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္နဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တုိ႔က ပါလီမန္ထဲအထိ၀င္ျပီး အစုိးရနဲ႔ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေနခ်ိန္မွာ ဖုန္းေမာ္ကိစၥ စုံစမ္းေဖာ္ထုတ္ေရး၊ အရင္ အစိုးရေခတ္က တာ၀န္ရွိသူေတြကို ေဖာ္ထုတ္ အေရးယူေပးေရး ေတာင္းဆုိတာဟာ လက္ေတြ႔က်ပါရဲ႕လား။ လက္ရွိ ရထားတဲ့ နားလည္မႈေတြပ်က္စီးျပီး အစိုးရက ေနာက္ျပန္ဆုတ္သြားနုိင္သလား။
”က်ေနာ္တုိ႔က ဒီမုိကေရစီကုိပဲ သြားခ်င္ပါတယ္။ အေရးယူတဲ့ အပုိင္းကုိ ပထမ ဦးစားေပးေနရာမွာ မထားခ်င္ပါဘူး။ ဒါကုိ ပထမေနရာ ထားရင္ ေရွ႕မတုိးနုိင္ဘဲ ျဖစ္ေနလိမ့္မယ္။ အေရးယူတာက ေနာက္တပုိင္းျဖစ္ပါလိမ့္မယ္” လုိ႔ သမၼတရံုး၀န္ႀကီး ဦးစုိးသိန္းက ေျပာပါတယ္။
ဒါ့အျပင္ ၂၀၀၈ ခုနွစ္က အတည္ျပဳထားတဲ့ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပုံ အေျခခံဥပေဒ စာမ်က္နွာ ၁၇၈၊ အခန္း ၁၄၊ ပုဒ္မ ၄၄၅ ”အသြင္ကူးေျပာင္းေရး ကာလ ျပဌာန္းခ်က္မ်ား” အခန္းမွာလည္း အစိုးရေဟာင္းေခတ္က တာ၀န္ရွိသူေတြကိို “ျပန္လည္အေရးယူခြင့္မရွိေစရ” လုိ႔ အတိအလင္း ျပဌာန္းထားပါတယ္။
ဒါဆုိရင္ အရင္အစိုးရေခတ္က က်ဳးလြန္ခဲ့သမွ် ျပစ္မႈေတြအားလုံးကို ဘာမွ အေရးယူခြင့္ မရွိေတာ့ဘူးလား။ ၈ ေလးလုံး အေရးေတာ္ပုံမွာ ေရွ႕ေနတဦးအျဖစ္ ပါ၀င္ခဲ့ဖူးျပီး အခု ေဟာင္ေကာင္ အေျခစုိက္ အာရွ လူ႔အခြင့္ေရးအဖြဲ႔မွာ တာ၀န္ထမ္းေနတဲ့ ဦးမင္းလြင္ဦးကေတာ့ က်ဳးလြန္ခဲ့တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈေတြကို ေဖာ္ထုတ္ရမွာျဖစ္ေပမယ့္ အခု ေလာေလာဆယ္ကေတာ့ မလြယ္ေသးဘူးလုိ႔ ေျပာပါတယ္။
”ဒီလုိ အေရးယူဖုိ႔အတြက္ အာဏာပိုင္ေတြက အားတက္သေရာ မရွိသလုိ လက္ရွိႏိုင္ငံေရးပါတီ၊ အဖြဲ႔ အစည္းေတြကလည္း ႏႈတ္ဆိတ္ေနတယ္” လုိ႔ ဦးမင္းလြင္ဦးက ေထာက္ျပပါတယ္။ ” ၈၈ က ဖုန္းေမာ္ကိစၥကုိ ခဏ ထားပါဦး။ မေန႔တေန႔ကမွ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ သံဃာ့အေရးအခင္းတုိ႔၊ ဒီပဲယင္း အေရးအခင္းတုိ႔ေတာင္ က်ေနာ္တုိ႔ မလုပ္နုိင္ေသးဘူးေလ။ Report ေတြထုတ္ၿပီး ဒီအတုိင္း တန္းလန္းၾကီး” လုိ႔ သူက အားမလုိ အားမရနဲ႔ ဆက္ေျပာပါတယ္။
နစ္နာဆုံးရံႈးခဲ့သူေတြကို ဘယ္လုိကုစားေပးမလဲ
၈ ေလးလုံး အေရးေတာ္ပုံမွာပါ၀င္ခဲ့တဲ့ ေက်ာင္းသားလူငယ္ေတြ၊ လူ႔အခြင့္အေရးေရွ႕ေနေတြက အမွန္တရားေဖာ္ထုတ္ေရး၊ အစိုးရေဟာင္းရဲ႕ လုပ္ရပ္ အမွားေတြကို လက္ရွိအစိုးရက တာ၀န္ခံေျဖရွင္းေရး အတြက္ ေတာင္းဆုိေနေပမယ့္ နုိင္ငံေရး အင္အားစုေတြ ပါမလာေသးတာေၾကာင့္ ေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ သူတုိရဲ့ေတာင္းဆုိခ်က္ အေကာင္အထည္ ေပၚလာမယ့္ အရိပ္လကၡဏာ မျမင္ရေသးပါဘူး။
ဒါဆုိရင္ ေတာင္အာဖရိကနုိင္ငံမွာ လုပ္သလုိမ်ဳိး တခ်ိန္က အမွားေတြအတြက္ တာ၀န္ရွိသူေတြက ၀န္ခ် ေတာင္းပန္ျပီး ေၾကေအးေရးလုပ္ၾကမလား။ ေတာင္အာဖရိကက ျငိမ္းခ်မ္းေရး နုိဗယ္ဆုရွင္ ဘုန္းေတာ္ၾကီး ဒက္စမြန္တူးတူးကိုယ္တုိင္ အခုလ အေစာပုိင္းက ရန္ကုန္အထိလာျပီး သူတုိ႔နုိင္ငံရဲ႕ အေတြ႔အႀကံဳ ေတြကို ေဆြးေႏြးရွင္းျပျပီး ျဖစ္ေပမယ့္ အစိုးရနဲ႔ နုိင္ငံေရးအဖြဲ႔စည္း အသီးသီးဆီက အခုခ်ိန္ထိ သူတုိ႔ရဲ႕ သေဘာထားေတြကို တရား၀င္ထုတ္ျပန္တာ ဘာမွမၾကားရေသးပါဘူး။
ျမန္မာနုိင္ငံဆုိင္ရာ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ ကင္တားနားကလည္း ဆယ္စုနွစ္နဲ႔ခ်ီၿပီး ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈေတြအတြက္ တာ၀န္ခံ ေျဖရွင္းေပးေရးဟာ လက္ရွိသြားေနတဲ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လမ္းေပၚက အဖုအထစ္ေတြကို ေက်ာ္လႊားနုိင္ဖုိ႔ အေရးၾကီးတဲ့ ေျခလွမ္းျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာဆုိေၾကာင္း ဂ်နီဗာကလာတဲ့ ရုိက္တာသတင္းတပုဒ္မွာ ေတြ႔လုိက္ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အစိုးရကေရာ၊ နုိင္ငံေရးပါတီေတြနဲ႔ တုိင္းရင္းသားအဖြဲ႔ေတြကပါ ဒီီကိစၥကို အေရးတၾကီး ေဆြးေႏြးရမယ့္ ကိစၥတခုအျဖစ္ ထည့္သြင္းထားတာ မေတြ႔ရေသးဘူးလုိ႔ ကင္တားနားက ေထာက္ျပခဲ့ပါတယ္။
အမွန္တရား ေဖာ္ထုတ္ေရး မလုပ္နုိင္ေသးဘူး ဆုိရင္ ကိုဖုန္းေမာ္ ၂၅ နွစ္ျပည့္မွာ ဒီမုိကေရစီအင္အားစုေတြ ဘာလုပ္ၾကမွာလဲ။ ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းသြားျပီး ဆြမ္းကပ္ အမွ်ေ၀ရံု သက္သက္နဲ႔ပဲ ေက်နပ္လုိက္ရမလား။ နွစ္ပတ္လည္ ေဟာေျပာပဲြ အခမ္းအနားေတြလုပ္ျပီး လြန္ခဲ့တဲ့ ၂၅ နွစ္ကျဖစ္စဥ္ကုိ အမွတ္တရ စားျမႇဳပ္ျပန္ရင္း ပဲြျပီးသြားၾကမလား။
အနိမ့္ဆုံးအားျဖင့္ေတာ့ ၁၉၈၈ မတ္လက စက္မႈတကၠသိုလ္၀င္းအတြင္း စုိက္ထူခဲ့ေပမယ့္ အစိုးရက ခ်က္ခ်င္း ဖ်က္ဆီးလုိက္တဲ့ ကုိဖုန္းေမာ္ အမွတ္တရ ေက်ာက္တိုင္ကုိ အခုခ်ိန္မွာ တရား၀င္ ျပန္စုိက္ထူသင့္ပါတယ္။ အဲဒီလုိစုိက္ထူျခင္းက က်ဆုံးခဲ့ရသူေတြ၊ နစ္နာခဲ့ရသူ ေတြရဲ့ စိတ္ခံစားမႈကုိ အသိအမွတ္ျပဳ ကုစားေပးနုိင္ဖုိ႔ နည္းလမ္းေကာင္း တခုျဖစ္တယ္ဆုိတာကုိ လက္ရွိအစိုးရနဲ႔ လႊတ္ေတာ္က နားလည္ လက္ခံလာေအာင္ ေဆြးေႏြးတင္ျပသင့္တယ္လုိ႔ ထင္ပါတယ္။
ေရွ႕ရက္ေတြမွာ ဆက္တုိက္ တံတားနီအေရးအခင္းအတြင္း က်ဆုံးသူေတြ၊ ဇြန္လ အေရးအခင္း၊ ၾသဂုတ္လအေရးအခင္း၊ စက္တင္ဘာအေရး အခင္းေတြအတြင္း သက္ဆုိင္ရာ ျပည္နယ္၊ တုိင္းအသီးသီးမွာ က်ဆုံးသြားသူေတြအတြက္ အမွတ္တရ ေက်ာက္တိုင္ေတြ တည္ေဆာက္ေရးကုိ ေဆြးေႏြးသင့္တယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။
က်ဆုံးခဲ့ရသူေတြ၊ နစ္နာခံစားခဲ့ရသူေတြရဲ့ မိသားစု၀င္ေတြဆီ သြားေရာက္ေတြ႔ဆုံ အားေပးစကားေျပာသင့္ပါတယ္။
ဒီလုိနည္းနဲ႔ ကုစာေပးျခင္းဟာ က်ဆုံးခဲ့ရသူေတြ၊ နစ္နာခဲ့ရသူေတြအတြက္ တစုံတရာ အသိမွတ္ျပဳရာ ေရာက္သလုိ လက္ရွိသြားေနတဲ့ အမ်ဳိးသားျပန္လည္ သင့္ျမတ္ေရး လမ္းေၾကာင္းကို အေထာက္အကူ ျဖစ္ေေစလိမ့္မယ္လို႔ ထင္ျမင္မိပါတယ္။
How Can Burma Begin to Heal the Scars of ‘88?
Tomorrow it will be exactly 25 years ago that Phone Maw was gunned down by government security forces in a compound of Rangoon Institute of Technology (RIT). The 21-year-old engineering student became the first martyr among an estimated 3,000 people killed when the so-called 8888 pro-democracy uprising was brutally crushed by the military regime.
The incident in Burma’s history is commemorated by opposition politicians and rights activists as the county’s national Human Rights Day, also known as Phone Maw Day. There will be religious and political ceremonies held to mark the slaying of the student. But the question remains: who were really responsible for ordering the killing of Phone Maw and thousands of others in 1988?
“Until now, there is no proper investigation in Phone Maw’s case. We still want the government to take action,” says Myo Win, a friend of Phone Maw in the RIT, who is now Vice Chairman of All Burma Students’ Democratic Front, a dissident political group founded on Thai-Burma border after the ‘88 uprising.
Such demands for an official investigation into the former junta’s wrongdoing come not only from political activists but also from human rights lawyers.
“They must respond to the crimes committed by the former junta,” said Min Lwin Oo, a Burmese lawyer at Hong Kong-based Asia Human Rights Commission. “But it is not easy at the moment. There are no signs of interest [in an investigation] from the government and neither from the opposition, activists and any other stakeholders,” the lawyer said.
The UN Special Rapporteur on Human Rights in Burma Tomas Ojea Quintana said accountability for decades of rights violations is crucial for healing the wounds in Burmese society and to solidify the country’s reforms, according to a Reuters’ report on a UN human rights meeting in Geneva.
But he said, “This is not on the agenda of any of the stakeholders. It’s not on the government agenda, it’s not on the other political parties’ agenda and it’s not on the ethnic minority groups’ agenda.”
Soe Thein, a Minister of the President’s Office, addressed the issue in Oslo, Norway, during President Thein Sein trip to Europe in late February. “We don’t want to put this agenda in the priority lists while we are heading for democracy,” he said. “If you make it a priority the speed of our journey may be delayed. So let’s think about it later,” he warned.
When the military drafted the controversial Constitution in 2008 it included article 445, which provides immunity for all acts taken by members of the previous military government councils. “No proceeding shall be instituted against the said Councils or any member there of or any member of the Government, in respect of any act done in the execution of their respective duties,” it states.
And so, is there then no way to hold former junta officials responsible for the crimes they committed? Perhaps Burma needs to follow a South Africa-style Truth and Reconciliation Commission?
This commission invited victims of rights abuses under the former apartheid-regime to give statements about their experiences. Perpetrators of violence could also testify and request amnesty from prosecution.
South African Nobel Peace Prize winner Desmond Tutu, who played an important role in the successful truth and reconciliation process, visited Rangoon recently. He met with opposition leader Aung San Suu Kyi, 88- Generation Students activist Min Ko Naing and former political prisoners to explain his experience.
But so far, neither the government nor opposition politicians have reacted to his suggestion.
In this situation, what can activists do to hold a meaningful commemoration of Phone Maw and the 3,000 ‘88 martyrs at tomorrow’s ceremony? Can they just pray for them to rest in peace? Can they just recall the memory of ‘88 uprising?
This activity is not new. Burma’s exile community has marked Phone Maw Day for many years and last year, for the first time in decades, activists commemorated this event in Burma.
However, this year would be the first time that it will be held in Burma in open view of the government, which is led reformist President Thein Sein who has welcomed Suu Kyi into Burma’s military-dominated Parliament.
At this year’s ceremony the activists should discuss whether they want to push for prosecution of crimes committed against the ‘88 martyrs, or whether they want Burma to organize a truth and reconciliation commission to address the abuses.
Secondly, the activists should rebuild the monument for Phone Maw, which the students built the day after he was killed in the RIT compound. It was later destroyed by the army. If the authority will not allow it to be rebuild the activists should explain that the monument is needed to help heal the emotional wounds of the surviving ’88 victims and their families.
Thirdly, they should urge the government to allow for the construction of monuments for the victims of the ’88 uprising who were killed in Burma’s other states and divisions in March, June, August and September 1988.
The government and Parliament should at least allow these monuments to be erected in order to provide an initial source of solace for the uprising’s victims, before it is decided how to officially address the gross rights violations of 1988.
It would also be a good sign if the government could send some officials to tomorrow’s commemoration event in order to pay their respects to Phone Maw and other 88 martyrs, and to meet with their families.
These initial steps should not delay Burma’s important journey to democracy, but should be part of a larger effort to implement speedy democratic reforms and reconcile the country. Providing treatment and support for the victims of the Burmese government’s past abuses is an important part of any reconciliation plan.
Htet Aung Kyaw is a former student activist who fled to Burma’s ethnic rebel-controlled areas in 1988. He is now a freelance journalist and writer in exile.
